MARMARA BÖLGESİ

MARMARA BÖLGESİ; adını Marmara Denizinden
alan bölge. Anadolu’nun kuzeybatı köşesi
ile Trakya’yı içine alır. İstanbul, Kocaeli, Sakarya,
Edime, Kırklareli illerinin tamâmı ile Bursa, Bilecik,
Balıkesir’in büyük bir kısmı bu bölgenin sınırları
içine girer. Çanakkale’nin Ayvacık ilçesinin
çok küçük bir kısmı Ege bölgesine dâhil olup, diğer
yerlerin hepsi Marmara bölgesine âittir. Bölgenin
sınırları içinde bulunan yerlerin toplam yüzölçümü,
yaklaşık olarak 67.306 km2dir.
Avrupa ile Asya’yı birleştiren boğazların bu
bölgede bulunması, Avrupa yolunun bölgeden geçmesi,
târih boyunca önemli hâdiselerin vukû bulmasına
sebep olmuştur. M.Ö. 3000 yıllarında kurulan
Truva’nın harâbeleri, Bizanstan kalan kalıntılar,
Selçuklu ve Osmanlı eserleri bu bölge târihi
hakkında zengin kaynaklardır. Osmanlılarm kuruluş
yıllarında İznik, Bursa ve Edirne’nin, Fâtih Sultan
Mehmed Hanın İstanbul’u fethinden sonra da İstanbul’un
beş yüz seneye yakın Osmanlılara başşehir
olması, Marmara bölgesini târihî bir ilim, kültür
ve sanat bölgesi hâline getirmiş, günümüzde Türkiye’nin
ticâret merkezinin bu bölge sayılması, bölgenin
önemini daha çok arttırmıştır.Yüzey şekilleri: Trakya’da, Karadeniz kıyılarına
paralel uzanan Istranca Dağlan, yüksek yerlerdir.
Bunun güneyinde geniş Ergene Havzası
görülür. Trakya’nın tamâmında yüksek dağlar yoktur.
Doğu ve Güneydoğu Ganos Dağı 945 m, Koru
Dağı 725 m yüksekliktedir. Anadolu kısmındaki
dağlar fazla yüksek olmadığı gibi sıradağ hâlinde
de değildir. En yüksek yer 2543 m ile Uludağ’dır.
Orta kısımda Marmara Denizi çöküntüsü yanında
İznik Gölü, Ulubat Gölü, Manyas Gölü ile Karacabey,
Gönen ovaları uzanır. Marmara ile Ege denizleri
arasında vâdilerle yarılmış Biga yöresinde
en yüksek dağ, Kazdağı (1767 m)dır.
Akarsu ve göller: Bölge göl ve akarsu bakımından
çok zengindir. Marmara, Ege ve Karadeniz’e
dökülen nehirlerden Ergene-Meriç Nehri,
Susurluk Çayı, Nilüfer Çayı, Sakarya’ya karışan
Göksu ve Karasu en önemlileridir. Ergene-Meriç
Ege’ye; Susurluk Çayı Marmara’ya akar. Bursa
Ovasının sularını toplıyan Nilüfer Çayı ise Susurluk
aracılığı ile Marmara’ya dökülür. Doğudaki
Göksu ve Karasu ise Sakarya Irmağı ile Karadeniz’e
ulaşır. Bölgenin önemli gölleri, doğu-batı
doğrultusundaki İznik, Ulubat, Manyas gölleridir.
Diğerleri ise Sapanca, Trakya’daki Büyük,
Küçük Çekmece ile Terkos gölleridir. Ayrıca Meriç’in
Çatalağzı’nda küçük göllerle Uludağ’da küçük
buzul gölleri vardır.
İklimi: Kıtalar ve denizler bakımından geçit
yeri olan bölge, iklim bakımından da geçit yeridir.
Marmara bölgesinin iklimi, Akdeniz ile Karadeniz
bölgeleri arasında geçiş özelliğindedir. Marmara kıyılarında
Akdeniz iklimi, Karadeniz’e yakın yerlerde
Karadeniz iklimi, iç kısımlarda ise yazları daha sıcak,
kışları soğuk kara iklimi hâkimdir. Diğer hususlarda
görülen geçiş özelliği, bitki örtüsünde de
görülür. Akdeniz ikliminin tanıtıcısı olan maki topluluklan,
yer yer 400 m yüksekliklere kadar çıkar.
Ormanlar ise Istrancalarda. Biga yöresi, Samanlı
Dağlarında, Uludağ’da hâkim olarak görülür. Uludağ’ın
1000 m yüksekliklerinden sonra, iğne, diğer
yerlerde ise yayvan yapraklı ağaçlar bulunur. Kayın,
meşe, gürgen, akçaağaç, karaağaç, yer yer kestâne
ağaçları en çok rastlanan ağaçlardır.
İklim ve arâzi şekilleri bakımından insanların
yerleşmesine müsâit olan bölgede, on milyon civânnda
insan yaşar. Ekili alanların büyük kısmı tahıla
aynlmıştır. En çok yetişen ürünler, buğdaydan sonra
mısır, ayçiçeği, tütün, pamuk, susam bitkileridir. Dikili
alanlar içinde bağlar, meyve bahçeleri ve zeytinlikler
önemli yer tutar. Türkiye’de, Ege bölgesinden
sonra en çok zeytin ağacı Marmara bölgesindedir.