özgür irade

özgür irade, insanlarda, çeşitli eylem
olanakları arasından birini seçebilme ya da
belirli durumlarda doğal, toplumsal ve dinsel
kısıtlamalardan bağımsız eylemde bulunabilme
yetisi. Belirlenimcilik ilkesini benimseyenler
özgür iradeyi yadsırlar. Özgür
iradenin savunucuları görüşlerini özgürlüğün
öznel deneyimine, suçluluk duygusuna,
vahiy dinlerine ve yasa, ödül, ceza,
teşvik gibi kavramların temelindeki kişinin
eylemlerinden sorumlu tutulması anlayışına
dayandırırlar. İlahiyatta, özgür iradenin
varlığıyla Tanrinın her şeye gücünün yetmesi,
insanları kötü olanı seçmelerinde
serbest bırakan Tanrinın iyiliği ve övgüye
değer her eylemin önkoşulu olan ilahi
kayra anlayışlarının bağdaştırılması gerekir.
Modern Varoluşçuluktaki özgür irade kavramı
radikal, sürekli ve çoğunlukla insana
acı veren bir nitelik taşır. Örneğin Jean-
Paul Sartre, durumu bütünüyle belirlenmiş
olsa da bireyin “özgürlüğe mahkûm” olduğundan
söz eder