PETEK

a. 1. Toplum, halinde yaşayan zafkanatlı böceklerin, yavru yetiştirmek ve bai.döpo etmek üzere hazırladıkları düzgün ajtıgen ağızlı yuvacıklar töplüluğu. (Bal arılarında.petekler balmumundan ya- pılırrkovanda yukardan’aşağıya doğru sarkaç ve peteğin bel’ iKf yükünde petek gözleri [gümeç] bulunur; yaban arılarında petekler yoğrulmuş «lyaftan yapılır, ya-, tay durur ve yalnız Hoir yüzünde petek I gözü bulunur.) [Bk. ansikl. böl.] —2. Petek gözü, anların balmumundan yaptıkları peteği oluşturan küçükgölzlerden her biri. (Hşanl. GÜMEÇ.) [Bk ansikl: böl.]’|| Suni petek, her iç yüzüne petek gözlerinin altıgen tabanlarî ’kafıpla basılmış yaprak halinde petek taslağı. -(Arılar çerçevelere1 takılân suni peteğin iki yüzünde bu taslaktan başlayarak kısa sürede petek göklerini tamarr)lar; böylece balmumundan ve, zamandan tasarruf sağlanır.) —Böc bil. Böceklerde,;petek gözlerdeki yüzeyciklerin her.biri. (Petek gözlerde say- dan) tabaka.çok sayıda peteğe ayrılır; böylece, her,merceğin arkasındja özel bir görüntü.oluşûr. Her görüntüyü bir rötinu- la âlgılar. Reîek’ ye retiriüla bir temel göz ya da yüzeycik oluşturur.) —Havc. Aerodinâujıik bir havâtünelinin girişine yerleştirilen ve kolektör İçindekiha- va türbülansını azaltmaya yarayan düzenek (Genellikle çokgen bölmelerden oluşan peteğirı etkisf ince metal ızgaralar yardımıyla-artırılır.) —jnş. Baoa peteği, baca* FÇjNHRi’nin eşanlamljsı, —Jşomorfol. Sert birkayaçta pluşan sarv timetre boyutunda oyuk.. (Bg tür .oyuklar düzenli bir biçimdeyse, oluştukları çeperlere sünger görünümü verirler. Petekler me bu ölçekte, .tanelerin çözülmşsinın ürünüdür.) || Hektometre y&dâ kilometre boyutunda oyuk. (Bu tür petek, kristalli te1 melde kolay^ayrişan kayâçların yüzeyledir ği ya da fayların kesiştiği . yerlerde farklı aşınma sonucu meydana gelen çanaklardır. Ö.rneğin Kozak ye.Orhaneli plütonları bu şekilde çevrelerine -göre daha çok aşınarak çukurlaşmıştır.) -rMim. Oşmanlıjninarelerinde, şerefeden kgl^hâ kadar olan böfüm. || Osmanlı mimarlığında bacaların «külah bölümünün altında yer alşı^ çıkıncı parça. —Tekst. Şal peteğı kumşş, üzerinde, petek gözünü andıran ortası çukur, eşkŞnar dörtgen’biçimli desenler bulunan özel ar- mürlü kumaş. (Bu tür kumaş daha çok kike, sofra örtüsüv peçete vb. yapımında kullanılır.) , —Terz. Bal peteği –• şalpeteğl ♦ sıf. Petek biçiminde olan. ^BöcbiL Petek göz- Göz. —Tekst. Petek dokuma, üzerinde dokumayla oluşturulmuş küçük petek motifleri bulunan, genellikle pamuklu dokuma. —ANSİKL. Kovan petekleri pek çok sayıda petek gözünden oluşur, (30 litrelik bir koyanda, peteklerin iki yüzünde yan yana dizili olmak üzşrş 65.000 kadar petek g6fü bulunur).Kesiti hep düzgün, altıgen .biçiminde olan petek gözleri, değişik bölgâefd^yer yer bulunmak üzerejki ayrı büyüklükte olur: 1. işçi an petek gözleri, 12-13 nrim derinlikte, 5 mm ‘genişliktedir; sayıcş pek çok olan bu gözler işçi an üretmeyş ‘(yür1nur- ta, larvalar ve nemfler) ve bal ye çiçektozu biriktirmeye yârar; , k j( 2. erkek an petek gözlenT15 mm derinlikte ve 6,6 mm genişliktedir; erkek arı üretmeye tfe gerektiğinde bal ve çiçekte zu depo etmeye yarar. Btı ik’rtip petek gözü dışında arılar, genellikle petek boyunca’çıkıntı yapan, dikey tonumda, anaan petek gözleri yapar lar (ana memeli petek); yüksük biçiminde sarkan btı gözjerin ortalama uzunluğu 2 cm ve çapı 8 mrn’dir. Bu gözler ancak yeni bir anaarıya ihtiyaçKlduğu zaman, yani anaarı oğul verme sırasında yeni oğulla-gittiği ya da.yaşlanarak yumurt- layamaz duruma geldiği zaman .yapılır. Bu. son durumca topluluk bir “kurtarma ye- tiştirmesi”ne başvurur, özel beşin kullanarak, özel olarak yapılan bir petek gözünde bir işçi arı larVasıhı ariaârf larvasına dönüştür/ Yavrupetek^özieri nin. ağzı, “yavruları bestemeye igerek kalmadığı anda, bifaz bombeli bir kapakçıkla kapatılır. Bal petek gözleriyse bal riormaf kıvamını bulunca biraz çökük ve çoik ince bir kapakçıkla 1<apatılır. m ‘ t Petek gözlerinin kesitleri düzgün altıgen* biçimindedir, ama dipleri piramit biçiminde yer âlân üç eşkenar dörtgen düzleminden oluşur. Üç düzlemin her biri, peteğin öteki yüzünde yan yana dizili üç gözün di- binirî üçte’birine denk düşer. Normal* konumda, yani dikey duran bir petekte petek gözleri yatay düzleme göre biraz.eğiktir, böylece ağızları diplerin-‘ dep biraz yukarıda durur. Arılar petekleri genellikle birbirine paralel yaparlar; kalınlıkları yaklaşık 3 crç’dir; biçim ve büyüklükleri bulundukları kovana gore değişir. Çerçeveli kovanlarda, petekle^’çerçevelerle sınırlıdır; bundan dolayı’hem aynı biçipnde, hem düzgün olurlar. Yumurta^ larva*van^mf dolu-olan petek gözleri genellikle kdyanın orta kısmın- da.bulunur. Bunlara “yavru peteği” denir. Yâvru peteklerinin. ij<j, yanında ve üs; tünde bulünaq petekler bal ve dşıha,,az miktaVda çiçektozu biriktirmek içih kullanılır. (Arıcı bal alacağı zaman bu bal peteklerini çıkarır, ama arılarına gelecek bal y&pma mevsimine kâdar ysfşamlarını sürdürebilmeleri için yeteri kadar bal peteği bırakmaya da özen gösterin)