ELYAF

ELYAF; Alm. Fiber; Faser (f), Fr. Fibres (f.pl),
filaments (m.pl.), İng. Fiber s. Dokuma ürünlerinin
hammaddesi. Bitki, hayvan ve mâdenî kaynaklardan
elde edilen tabiî elyafların yanında çeşitli
kimyevî usûllerle yapılan elyaflar da vardır.
Pamuk, kapok, keten, kenevir, jüt, rami, manila,
alfa, sisal, koko, bitkilerden elde edilen belli
başlı elyaflardır. Yün, moher, deve tüyü, kaşmir,
lama, angora (tavşan tüyü) alpaka, ipek ise hayvânî
kaynaklı tabiî elyaflardır. Isıya dayanıklı
bir madde olan asbest mâdenî kaynaklı tek tabiî
elyaftır.
Elyaflar uzunluklarına göre stapel (kesikli)
ve kontinü (kesiksiz) olmak üzere iki cinstir. Kesikli
elyaflarda her bir elyaf bir santimetre kadardır.
Pamuk ve yün bu tiptendir. Kesiksiz elyafta liflerin
uzunluğu çok fazladır. Tabiî elyaflardan ipek
ve bâzı kimyevî elyaflar bu tip elyaf grubuna girerler.
Kimyevî elyaflar kısa kısa kesilerek yün, pamuk
gibi kesikli yapılabilir. Elyaf boylarının yanında
elyafın kalitesini etkileyen diğer özellikler;
parlaklık, incelik, mukavemet, esneklik, ısı iletkenliği,
nem çekme özelliği, su çekme özelliği,
küflenme, ısı etkisi, boyanma yatkınlığı ve eğirme
kâbiliyetinden ibârettir. Uzun elyaf kullanmak gibi
usûllerle, istenen parlaklıkta dokuma yapabilecek
çeşitli kimyevî elyaflar üretilebilir. înce elyaflardan
meydana gelen dokumalar daha yumuşak
ve dikişe yatkındır. Ayrıca elyaf yüzeyi daha
fazla olduğundan bu tip dokumalarda ısı izolasyonu
daha iyidir. Elyaflar incelik sırasına göre,
ipek, poliamid (naylon), pamuk, yün, moher (tiftik)
ve bast elyaf (bitki gövdesi elyafı) şeklinde sıralanabilir.
Dokumada önemli olan elyafın inceliğinden
çok elyafın meydana getirdiği ipliğin inceliğidir.
İplik incelikleri, belli bir ağırlıktaki elyaftan
elde edilen ipliğin uzunluğuna göre verilen
numaralardan anlaşılır. İpliğin numarası büyüdükçe
inceliği artar. ?
Elyaftan istenen diğer bir özellik, elyaftan yapılan
ipliğin mukâvemetidir. Bu, ipliğe tesir eden
kuvvetin iplik numarasına bölümüyle ölçülür.
Nem, bitki kaynaklı elyafların mukâvemetini arttırır.
Diğerlerininkini ise azaltır. Mukâvemeti en
fazla olan elyaf kimyevî elyaflardan cam elyafıdır.
Diğerleri poliamid, poliester, ipek, keten, pamuk,
akrilik elyaf, rayonlar, asetat ipeği ve yün sırasına
göre mukâvimdirler.
Esneklik de elyaftan istenen özelliklerdendir.
Esneklik elyafın ve neticede dokumanın mukâve:
metini arttırır. Esnek olmayan dokumalardan yapılmış
elbiselerde torbalanmalar meydana gelir. Elyaflar
esneklik özelliğinin azalmasına göre kauçuk,
elastomer elyaf, poliamit, yün, ipek, triasetat, akrilik
elyaf, poliester, rayon, pamuk, keten ve cam
elyafı sırasıyla gider.Isı iletme kâbiliyeti elyaftan yapılan kumaşın
kullanılacağı mevsimi tâyin etmek bakımından çok
önemlidir. Bu hususta ipliğin dokunuş şekli de ısı
izolasyonu bakımından kumaşa tesir eden bir faktördür.
Isı iletkenliği, yüksekten alçağa doğru keten,
pamuk, rayonlar, asetat ipliği, poliamid, poliester,
yün, akrilik ve cam elyafı sırasına göredir.
Nem çekme ve sonra buharlaşmayla bu nemi
dışarı verme özelliği yaz aylarında sıhhat ve rahatlık
bakımından dikkate alınması gereken bir
husustur. Ayrıca nemi emme hızı ve dışarı buharla
atma hızı da önemlidir. Ne kadar hızlı nem çekme
olursa o kadar hızlı buharlaşma olur. Yün çok
nem çekme kâbiliyetine sâhib olduğu halde çekme
ve buharlaşma hızı, selülozik elyafa göre düşüktür.
Gevşek dokuma gibi çeşitli dokuma yapısı ve çeşitli
apre işlemleriyle nem çekme kabiliyeti arttırılabilir.
En fazla nem çeken elyaf yündür. Sonra
sırasıyla ipek, rayon, keten, pamuk, asetat ipeği,
poliamid, akrilik ve poliester gelir. Cam elyafı
hiç nem çekmez. Nem çekmenin yanında ıslandığı
zaman elyaf ebat olarak çeker. Bunu azaltmak
için elyafa özel apre verilebilir. Su ile çekme yün,
pamuk, keten, rayonlar, ipek, asetat ipeği ve diğer
kimyevî elyaf sırasına göre gittikçe azalır. Ayrıca
nemli yerlerde pamuk, keten ve rayonlarm küflenmeye
meyilleri vardır.Elyesa’ aleyhisselâm, İsrâiloğullarmın ıslâhı
için uğraştı, tebliğ vazifesi yaptı. Azgınlık ve taşkınlıklarını
günden güne arttıran bu kavim, Allahü
teâlânın kendilerine gönderdiği kitâbın gösterdiği
yoldan ayrıldı. Kabileler, devletin başına
geçmek yarışma girdi. Aralarındaki ayrılık ve başka
memleket meseleleri yüzünden birbirlerine düştüler.
İsrâiloğulları arasındaki fitnenin kavga ve çekişmelerin
sonu gelmez oldu. Nihâyet Allahü teâlâ
üzerlerine Asûr devletini musallat kıldı. Esir
olup zelil ve perîşân bir hayat sürmeye başladılar.
Bu hâdiselerin vukû bulduğu sıralarda, Yûnus
aleyhisselâm, Asûrlularm başşehri olan Ninova’da
dünyâya gelmişti.
Elyesa’ aleyhisselâmdan Kur’ân-ı kerîmde bahsedilmiş
olup meâlen; “(Yâ Muhammedi) İsmâil’i,
Elyesa’ı, ZülkifTi de hâtırla. (Kavmine anlat.)
Bunlar hayırlılardan idiler.” (Enbiyâ sûresi:
85) buyrulmaktadır.
Mûcizeleri:
Erîha şehri ahâlisinin içme suları acılaşmıştı.
Bu durumu Elyesa’ aleyhisselâma bildirip, kendilerine
yardımcı olmasını istemişlerdi. Bunun üzerine,
Elyesa’ aleyhisselâm acılaşan suyun içine
bir parça tuz atıp, “Tatlı ol!” deyince, Allahü teâlânın
izniyle su tatlı ve lezzetli olmuştur.
Borçlu ve dul bir kadın, Elyesa’ aleyhisselâma
gelip, fakirliğinden şikâyetçi olmuştu. “Evinde
neyin var?” deyince, kadın; “Bir kaşık kadar yağım
var.” dedi. Elyesa’ aleyhisselâm, kadına; “Git, o yağı
bir kab içine koy.” buyurdu. Kadın da gidip yağı
bir kabın içine koydu. Elyesa’ aleyhisselâmın
mûcizesiyle o yağ o kadar arttı ki, pekçok kap
yağ ile doldu. Fakir kadın bundan borçlarını ödediği
gibi, zengin de oldu.
İsrâiloğulları, Elyesa’ aleyhisselâma bâzan
uyup, bildirdiği emirleri yerine getirdiler. Bâzan da
muhâlefet ettiler. Elyesa’ aleyhisselâm vefâtına
yakın Zülkifl aleyhisselâmı yanma çağırıp, kendinden
sonra onu yerine halîfe tâyin etti.