MAKARİOS-III

MAKARİOS-III (Başpiskopos); Kıbrıslı
Rum din ve devlet adamı. Asıl adı Mihail Hristodolu
Muskos’tur. Rumca ’’kutsal” mânâsına gelenMakarios ünvânıyla meşhur olmuştur. Fakir bir
köylünün oğludur.
1913’te Güney Kıbrıs’taki Baf bölgesinde doğdu.
İlköğrenimini doğum yerinde gördü. 13 yaşından
îtibâren dînî tahsile yöneldi. Kıbrıs’ta, Atina
Üniversitesinde teoloji öğrenimi gördü. 1946’da
papaz olunca Rumca kutsal mânâsına gelen Makarios
ünvânmı aldı. Amerika’nın Boston Üniversitesinde
teoloji öğrenimini sürdürdü. 1948’de Kition
(Lamaka ve Limasol bölgeleri) piskoposluğuna
tâyin edildiği için, öğrenimini bitirmeden Kıbrıs’a
döndü. Siyâsetle de uğraşarak Kıbrıs’ı Yunanistan’a
katma gâyesi güden Enosis çalışmalarına önderlik
etti. Bu çalışmaları sebebiyle dikkatleri üzerine çekerek
Kıbrıs Başpiskoposu seçildi. Ekim 1950’de
Makarios-III adını aldı. Adanın Yunanistan’a katılmasını
gerçekleştireceğine yemin etti.
Yunanlı Albay Grivas’la birlikte EOKA adlı
gizli terör ve tedhiş teşkilâtının kurulması için çalıştı.
İngiltere’nin Kıbrıs’a özerklik veya Milletler
Topluluğu üyesi statüsü verilmesi yolundaki tekliflerine
ve Türkiye’nin adayı taksim etmek yolundaki
isteklerine karşı çıktı. 1954’te Yunan Başbakanı
Aleksandros Papagos ile görüşerek Enosis
için Yunanistan’ın desteğini sağladı. Kısa bir müddet
sonra EOKA Tedhiş Teşkilâtı silâhlı hareketlere
başladı. Bu silâhlı hareketleri perde arkasından
idâre ettiği ve ayaklanma kışkırtıcılığı yaptığı
gerekçesiyle İngilizler tarafından Mart 1956’da
Seyşel Adalarına sürgün edildi. Arkasından EOKA’nın
silâhlı eylemleri hızla tırmandı. Ertesi yılKıbrıs’a dönmemesi kaydıyla serbest bırakıldı ve
Atina’ya yerleşti. Kıbrıs konusunun ele alındığı
Birleşmiş Milletler toplantılarına Rum toplumu
temsilcisi olarak katıldı. Türkiye’nin İngiltere ve
Yunanistan ile birlikte taraf olduğu Zürich ve Londra
görüşmelerinde de Kıbrıslı Rumları temsil etti
ve yapılan antlaşmaları imzâladı. Şubat 1959’da
Kıbrıs’a dönmesine izin verilen Makarios Enosis
isteğinden vazgeçerek uzlaşmaya yanaştı. 13 Aralık
1959’da bağımsız Kıbrıs Cumhûriyetinin cumhurbaşkanlığına
seçildi. Yardımcılığına da Türk
toplumundan Fâzıl Küçük getirildi.
Kısa bir müddet sonra anayasanın değiştirilmesini
isteyen Makarios, anayasanın Türklerle ilgili
hükümlerini yürürlükten kaldırmaya teşebbüs etti.
Türk toplumu bu değişikliğe karşı çıktı. Kanlı Noel
Olayları diye bilinen Aralık 1963’te Türklere
karşı girişilen katliamda pekçok Türk hunharca
katledildi. İki toplum arası açıldı. Türkiye’nin teminatçı
devlet olarak askerî güç kullanması üzerine
güç durumda kalan Makarios önceleri yalnızca
Rum çıkarlarını savunurken daha sonra iki toplumlu
Kıbrıs’tan bahsetmeye başladı. 1967’de Türk
toplumunun merkezî idârenin yetkisi dışında kalan
işleri yürütmek için teşkil ettiği Kıbrıs Türk Geçici
İdâresiyle görüşmek zorunda kaldı. Toplumlararası
anlaşmazlıklar sürerken Şubat 1968’de Rumlar
tarafından ikinci defâ cumhurbaşkanı seçildi.
1972’de bâzı piskoposlar dînî vazifelerini aksattığı
gerekçesiyle cumhurbaşkanlığından ayrılmasını istediler.
Fakat 1973’te üçünçü defa cumhurbaşkanı
seçildi. Hemen Enosis îlân edilmesini isteyen Yunanistan’daki
cuntayla arası bozuldu. Temmuz
1974’te Yunan subayları idâresindeki Rum Ulusal
Muhafız Birliği bir darbeyle iktidara EOKA liderlerinden
Nikos Sampson’u getirince, Makarios Kıbrıs’tan
kaçarak Ağrotu (Akrotiri) İngiliz üssüne sığındı.
Oradan da Malta’ya ve Londra’ya kaçtı. Aralık
1974’te Kıbrıs’a dönerek Kıbrıs Rum kesiminin
liderliğini üstlendi. Üçüncü dünyâ ülkeleri liderleriyle
görüşerek, onları büyük ölçüde kendi safına
çekmeyi başardı. Kuzey Kıbrıs Türk Federe
Devletinin kurulmasına şiddetle karşı çıkan Makarios,
Türk Toplumunun lideri kahraman Rauf
Denktaş’la Ocak 1977’de görüşmek zorunda kaldı.
3 Ağustos 1977’de Lefkoşe’de öldü.