MAKAS

MAKAS; Aim. Sehere (f); Schermaschine (f), Fr.
Ciseaux (m.pl.), cisailles (f.pl.), İng. Scissors;
shears. Kumaş, kâğıt, bez, saç gibi maddeleri kesmek
için kullanılan, perçinli bir eksen ile ortadan
birbirine eklenen, kestirmek için biri diğerine yaklaştırılan,
iki çelik bıçak parçası.
İnşaatçılık sektöründe bir çatının kendi ağırlığı
ile kar, rüzgâr ve buna benzer yükleri taşıyabilmesini
sağlayan ağaç ve demir kiriş sistemine, iki tren
yolunun üçüncü bir tren yolu ile kesiştiği yere, tren
katarlarının bir hattan diğer hatta geçmesini sağlamak
için rayları açıp kapamaya yarayan otomatik cihazlara
da makas adı verilir. Motorlu ve motorsuz vasıtaların
tekerleklerinin iç tarafındaki iğ denen kısma
yassı çelik levhalarının üstüste konarak meydana
getirdikleri sistem de bu isimle anılır.
Makas, çok eski zamanlardan beri kullanılmaktadır.
Lambanın bulunmadığı, mumların aydınlatmada
kullanıldığı devirlerde, yanan mum
fitillerini kesip temizlemek için, mum şamdanlarının
yanında üst kısımlarında kutu şeklinde hazneleri
bulunan makaslar vardı.
OsmanlIlarda makasçılık, 15 ve 16. asırlarda
bir sanat dalı olarak en yüksek seviyeye çıkmıştır.
Makaslar ne kadar hafif olursa o kadar değerlidir.
Bunun yanında makasın yapımında kullanılan çelik
cinsi de çok mühimdir.
Makasların yapılış ve kullanılış şekillerine
göre çeşitleri ve biçimleri vardır: Kullanılmaları da
değişiktir: Teneke, ince kâğıt, saç, kumaş, bez gibi
maddeleri kesmek için kullanılan makaslar tek
elle kullanılır. Bahçıvanların otları ve buna benzer
ağaçları aynı boyda kesmek için kullandıkları ağaç
saplı makaslar ile, kaim saç levhaları, demir ve mâdenî
telleri kesmede kullanılan makaslar, çift elle
kullanılır. Bunlardan başka kartonculuk, ciltçilik
ve konfeksiyonculukta büyük topları kesmek için
kullanılan makaslar ise tezgah üzerinde oturtulmuş
bir şekilde otomatik olarak kullanılır.
Kullanılan başlıca makas çeşitleri: Kâğıt makası,
tırnak makası, terzi makası, bahçe makası, çit makası,
bahçıvan makası, düğme makası, cep makası, dal
makası, oya makası, mum makası, dikiş makası, bıyık
makası, teneke makası, biçki makası, demir kesme
makası ile bir de kumaşı tırtıllı şekilde kesmek
için ağzı oyuk oyuk olan “Sürfile” makasıdır.