MAKEDONYA

MAKEDONYA
DEVLETİN ADI………Makedonya Cumhûriyeti
BAŞŞEHRİ…………………………………. …….. Üsküp
NÜFÛSU……………………………………….2.050.000
YÜZÖLÇÜMÜ…………………………….25.713 km2
RESMÎ DİLİ……………………………….Makedonca
RESMÎ DÎNİ…. ……………………………… ………Yok
PARA BİRİMİ……… …….. …………….. …. …Denar
Balkan Yarımadasında yer alan bir devlet. Güneyinde
Yunanistan, doğusunda Bulgaristan, batısında
Arnavutluk, kuzeyinde ise Yeni Yugoslavya
yer alır.
Târihi
Bölgede, bilinen ilk hâkimiyeti, M.Ö. 725Terde
Argead Hânedanından, Birinci Perdikas kurdu.
Makedonya Krallığını kuran bu hânedan, Yunan
asıllı değildir. Krallık Sırbistan ve Trakya’da genişledi.
Bölge, M.O. 513’ten 479’a kadar Perslerin
işgâlinde kaldı. Perslerin çekilmesiyle Makedonya
Krallığının başşehri Pella oldu. Kral İkinci
Amiktas, Üçüncü Fredikas, İkinci İskender devrindeki
hânedanlık kavgalarında, kuzeyden Balkan
kavimlerinin istilâsına uğradı. M.Ö. 359’da İkinci
Filip’in kral olmasıyla, devletin otoritesi kuvvetlendi.
Hânedan kavgasına son verilip, istilâcılar
çıkartıldı. Sınırlar genişletildi. İkinci Filip’ten
sonra yerine Büyük İskender (M.Ö. 334-323) kral
oldu. Büyük İskender, Yunanistan, İran, Anadolu,
Suriye ve Mısır’ı alıp, Türkistan ve Hindistan’a
girdi. Büyük İskender, kazandığı savaşlar sonunda
ahlâksızlıklarda azıtıp, otuz üç yaşında sefâletle
ölünce, M.Ö. 323’te Dördüncü İskender kral oldu.
Onu Büyük İskender’in kumandanlarından Antigonos
Kiklons öldürerek, Makedonya krallığına
geçti. Antigonos Makedonya’da yeni hânedanın
kurucusudur. Romalıların bölgeye hâkim olmasına,
Makedonya Krallığı karşı koymuşsa da, M.Ö.172-168 yılları arasında üçüncü sefer sonunda yenildiler.
Makedonya Roma İmparatorluğunun bir
eyâleti hâline getirildi. Avrupa’daki kavimler göçü
esnâsında ve sonrasında sık sık istilâya uğrayan
Makedonya, mîlâddan sonra 6. yüzyılda Slavlaşmaya
başladı. Dokuzuncu ve onuncu yüzyıllarda
Bulgarlar bölgede kuvvet kazandı. Dördüncü Haçlı
Seferinde 1204-1224 yılları arasında Makedonya’da
Latin Krallığı kuruldu. 1230’larda Bulgarların,
1280’de de Sırpların hâkimiyetine geçti.
Osmanlı Devleti, Anadolu’da kurulup, adâlet
üzere idâre edilmesi sâyesinde kısa zamanda genişleyip,
14. yüzyılda Avrupa kıtasına da hâkim olmaya
başladı. Osman Bey devrinde, Makedonya’ya
ilk Osmanlı akını 1324 yılında yapıldı. Osmanlı
Sultanlarından Birinci Murâd Han devrinde,
26 Eylül 1371 Cirmen Zaferiyle Türklere Makedonya’nın
kapıları açılarak, Balkanlardaki mukâvemet
kırıldı. 1371’den sonra başlatılan Makedonya
fütühâtı, 1373 yılına kadar tamamlandı.
1371’den 1877-1878 Osmanlı-Rus (Doksanüç)
Harbine kadar fâsılasız Osmanlı hâkimiyetinde
kalan Makedonya, 1878’de Rusların işgâline uğramışsa
da, aynı yıl yapılan Berlin Antlaşmasıyla
tekrar kurtarıldı. 1912- 1913 Balkan Harbi felâketinden
sonra, Makedonya Osmanlı hâkimiyetinden
çıktı. Bölgedeki Türk ve Müslüman ahâli
Anadolu’ya göç etmek mecburiyetinde kalmasına
rağmen, bölgede hâlâ çok sayıda Türk-İslâm nüfûsu
yaşamaktadır. 1371’den 1913 yılına kadar
Osmanlı hâkimiyetinde kalan Makedonya on dokuzuncu
yüzyılın ortalarına kadar sulh, sükûn ve
huzur devrini yaşadı. Bu devirde Makedonya’da
sanat değeri yüksek mîmârî eserler inşâ edildi.
Ahâlinin sosyal ve kültürel ihtiyaçlarının karşılanması
için pekçok müesseseler kuruldu. Sivil
ve askerî okulların açılması ve çeşitli müesseselerin
kurulmasıyla Makedonya’nın hayat ve kültür
seviyesi yükseltildi. Bölgedeki Osmanlı eserlerinin
çoğu haçlı, slav ve komünizm zihniyetleriyle
tahrip edilmesine rağmen, geride kalanlar dahi o
devrin şâheser âbidelerindendir.
Makedonya’nın Türklerin hâkimiyetinden çıkması,
19. yüzyılda şiddetlenen Papalık ve Rusya’nın
propagandası sebebiyledir. Bölge OsmanlIların
elinden çıkmasıyla, toprak bütünlüğünü
kaybetti. Önce Balkan devletleri arasında savaş
meydanı hâline gelen Makedonya, Birinci Dünyâ
(1914-1918), İkinci Dünyâ (1939-1945) savaşlarında
da aynı âkibete uğradı. İkinci Dünyâ Savaşı
sonunda, 1947’de Makedonya Bulgaristan, Yugoslavya
ve Yunanistan arasında paylaşıldı.
Yugoslavya sınırları içinde kalan Makedonya
topraklarında, Yugoslavya’yı meydana getiren
cumhûriyetlerden biri olan Makedonya Cumhûriyeti
kuruldu. Makedonya Cumhûriyeti, Yugoslavya’nm parçalanması üzerine kurulan Yeni Yugoslavya’dan
199l’de yapılan referandum ile ayrıldı
ve bağımsız bir devlet hâline geldi. Birçok ülke
Makedonya’yı tanırken, Yunanistan’ın îtirâzı
ile Avrupa Devletleri tanımadı. Bunun nedeni ise
yeni cumhûriyetin, Yunanistan’daki bir bölge ile
aynı ismi taşıması idi. Yeni devletin isminin değiştirilmesi
yönünde Yunanistan’ın istekleri hâlâ
devam etmektedir.
Fizikî Yapı
Makedonya, fizikî olarak, tektonik yer değiştirmelerin
gençleştirdiği çok yaşlı yükseltilerle
kaplı dağlık bir arâziye sâhiptir. Orta Vardar Vadisinin
iki yakası boyunca uzanan Makedonya
topraklarını 2000 metreyi geçen Sar Planina, Pelisten
ve Osogova dağları engebelendirir. Ohri,
Dorian ve Prespa göllerinin büyük bir bölümü ülke
sınırları içinde kalır. En önemli akarsuları İncekara
ve Vardar nehirleridir.
tklim
Ülke toprakları genelde engebeli arâziden
meydana geldiğinden kara iklimi hâkimdir. Yazlan
sıcak ve kurak, kışları da soğuk geçer.Nüfus ve Sosyal Hayat
Ülke nüfûsu 2.050.000 olup, nüfus yoğunluğu
79’dur. Sınır belirlemeleri yüzünden halk
önemli ölçüde yer değiştirmesinden dolayı yirmi
sene süren göçlerden dolayı, nüfus hızla azalmıştır.
Ülke nüfûsu yeni yeni artmaya başlamıştır.
Nüfûsun % 53.9’u şehirlerde, % 46.1’i kırsal
kesimde yaşar. Karışık milletlerin yaşadığı ülkede
nüfûsun % 67’sini Makedon, % 19.8’ini Arnavut,
% 4.5’ini Türk, % 2.3’ünü Sırp, % 2.3’ünü
Çingene, % 2.1 ’ini Boşnak ve % 2’sini de diğer
milletler meydana getirir.
Halkın büyük kısmı Hıristiyandır. Ayrıca küçük
bir Yahûdî cemaati ile çok sayıda Müslüman
vardır. Başlıca şehirleri, Üsküp, Tetova, Kumanova
ve Bilda’dır.
Ekonomi
Makedonya ekonomisi tarım ve sanâyiye dayalıdır.
Ayrıca ormancılık, mâdencilik ekonomide
önemli yer tutar. İyi bir şekilde sulanan ovalar
Avrupa’nın âdetâ sebze ve meyve ambarıdır. Başlıca
tarım ürünleri buğday, üzüm, mısır, patates, pamuk,
tütün, haşhaş, susam, pirinç ve eriktir. Dağlık
kesimlerde hayvancılık yaygın olarak yapılır.
Koyun, sığır, domuz ve tavuk en çok beslenen
hayvanlardır. Göllerde balıkçılık yapılır.
Ülke topraklarında bulunan bakır, kurşun, çinko,
kaolin, dolomit, jips, kireçtaşı, demir, gümüş
çıkarılarak işlenir. Elektrik enerjisi, İncekarasu
Irmağı üzerinde bulunan santrallerden sağlanır.
Makedonya’da ulaşım daha çok karayolu ile
sağlanır. Karayollarının uzunluğu 10.591 km’dir.
ayrıca 693 km’lik bir demiryolu ile bir hava alanı
vardır.