EBÛ ABDULLAH EL-HÂKAN ESSÖFÎ

Bağdad evliyâsınm büyüklerinden. İsminden Türk asıllı olduğu anlaşılmaktadır. Bağdad’da yerleşti. Zamanın büyüklerinden ders aldı. Ebû Abdullah bin Hafifle sohbet etti. Ca’fer Huzâî eş-Şirazî, O’nun kerâmet sâhibi bir zât olduğunu söylerdi, ömrü boyunca Allahü teâlâmn kullarını Cehennem ateşinden kurtarmak için çalışta . Çok talebe yetiştirdi. Nefehât-ülüns kitâbmda 279 (m. 892) yılında vefât ettiği bildirilmektedir. Dünyâya hiç kıymet vermez, eline geçeni fakirlere dağıtırdı. İşi, Allahü teâlâya ibâdet etmek, O’nun kullarının kalblerini kötülüklerden temizlemekti. İnsanlardan birşey istemez, frâcetini (ihtiyâcını) Allahü teâlâdan beklerdi. Talebelerinden İbn-i Fadlan er-Râzî anlatır: “Babamın Bağdad’da bir dükkânı vardı. O’na dükkânda yardım ederdim. Birgün ben dükkânda iken Ebû Abdullah Sofi hazretlerinin geçmekte olduğunu gördüm. Onun kim olduğunu bilmiyordum. Bağdad fakirlerinden zannettim. O geçip gittikten sonra yerimde duramaz oldum. Peşinden koşup O’na selâm verdim ye cebimde bulunan bir dinân eline koydum. O bana hiçbir şey söylemeden paklaştı. Peşine düştüm Şunûziyye câmiine girdi. Ben O’nu tâkip ediyordum. Avluda oturan fakirlerden birine elindeki parayı verdi. Kendisi namaza durdu. Parayı alan fakir dışarı çıkıp çarşıya gitti. Yiyecek birşey ler aldı. Getirip arkadaşlarıyla berâber yediler. Ebû Abdullah hazretleri namaza devam ediyordu. Onlar yemeği yiyip bitirdikten sonra yanlarına gelip “Size verdiğim parayı nereden buldum biliyor musunuz?” dedi. Onlar da “Bilmiyoruz, söyleyin de bilelim” dediler. “Bu dinân bana bir genç verdi. Bu zamana kadar onu dünyâya düşkün olmaktan kurtarsın diye Allahü teâlâya hep duâ ederdim. Allahü teâlâ da onu kurtardı” buyurdu. Bundan sonra beıy elimde olmayarak gidip eline sanldım ve “Doğru söylüyorsun üstâdım” dedim. Onun talebesi olmakla şereflendim.