A R Ş İM E T

Eski Yunan fizik ve matematikçi M.Ö. 287-212 yılları arasnda yaşadığı tahmin e< mektedir. Sicilya’nın Syracuse şehrinde doğ Babası, Pheidias bir astronomdur. İskenderiye ders görmüş olup, Öklid’in (Euclid) talebesic Arşimet kendisini meşhur yapan mekanil luşlara hiç kıymet vermemiş, bunları normal çalışma olarak kabul etmişti. Hattâ, küre yf hâriç, bunlar hakkında herhangi bir belge 1
G >F, g’>g
eni Rehber Ansiklopedisi 278
Şu halde, akışkanın cisme tatbik ettıgı basınç kuvvetlerinin bileşkesi kaldırma kuvvetini verir.
Vrseniğin abiatta >ulunan >ileşiklerinden >lan Vrsenopirit ninerali.
Özellikleri: Arseniğin üç allotropu mevcuttur, îunlardan gri arsenik metalik halde bulunur ve ka- arlıdır. Bunun yoğunluğu büyüktür. Sarı arsenik ımetalik halde olup dört atomlu As4 moleküllerden neydana gelir ve uçucudur. Bu, arsenik buharının âni ;oğutulması ile elde edilir. Amorf olan siyah arsenik, ırsin’in (AsH3), ısı ile bozunmasından elde edilir. Gri arsenik, ısıyı çok iyi, elektriği ise, bakırın % 5’i kadar iletir. Metalik olan gri arsenik 610 derecede iivı hale geçmeden katı halden doğrudan buhar hâine geçer (süblimleşir). 36 atmosfer basınç altında 514 derecede erir. Özgül ağırlığı 5,7 gr/cm3tür. Arsenik, 400 derecenin üstünde yanar ve arsenik trioksit, As40 6 verir. Kükürt, halogen ve meallerle reaksiyon verir. Bileşikleri: Oksitleri: 1. Arsenik trioksit (As20 3). Su ile arsenit asi- iini, HAs0 2 verir. Özgül ağırlığı 3,87 gr/cm3tür. Mkalilerde çözündüğünde arsenit tuzlarını verir. Şiddetli zehir olup, 0,06 ile 0,2 gram arası insanı ildürür. 2. Arsenik pentaoksit. Beyaz renktedir. Su ile ırsenat asidini, H3A s04 verir. Halojenli bileşikleri: Arsenik, halojenlerle \sX 3ve AsX5 şeklinde iki tip bileşik verir. Arsenat ve arsenit bileşikleri arsenat (As04)3′ ve \rsenit (A s02) köklerinin çeşitli metallerle verdimi bileşiklerdir. Bunlar çeşitli maksatlarla kullanılır. Na3 A s04.12H20 bileşiği matbaa mürekkebi, :ekstil boyalan ve böcek öldürücü olan kalsiyum ve turşun arsenatların üretiminde kullanılır. Potasyum di hidrojen arsenat, KH2A s04 sinek kağıdı, söcek öldürücü, tekstil boyamada ve derinin ko
verir. Bunlar asidik özellikte olup, kuvvetli bazlarla çözünür. Kırmızı ve sarı arsenik sülfürler pigment olarak kullanılır. Organik bileşikleri: Arseniğin karbonjle yaptığı organik bileşikler bir çok yollarla elde edilebilir. En basit yolu arsenik halojerçür ve grignard bileşikleri kullanmaktır. Arseniğin bileşikleri zehirli ve tatsızdır. As20 3 dişçilikte kullanılır. Arsenik mîde ve vücudun diğer kısımlarında mahallî (yerel) iltihaplanmalara sebep olur. Arsenik zehirlenmelerine karşı kalsiyum, magnezyum ve demir hidroksitleri kullanıldığı gibi İngiliz tuzu, M gS047H20 da kullanılır. Bunlar çözünmeyen arsenikleri teşekkül ettirirler. Böylece zehir etkisini yok ederler. Arsenik bileşikleri M.Ö. 5. yüzyılda tıbbî maksatlarla kullanılmıştır. 1909’da Paul Ehrlich arsenik ihtivâ eden bir organik bileşiğin frengi hastalığını tedâvî ettiğini buldu. Şimdi bu bileşiklerin yerini antibiyotikler aldı. Arsenik kurşunun sert alaşımlarının yapılmasında, cam endüstrisinde kullanılmaktadır.
Arseniğin Atom yapısı.
Arsenik zehirlenmesi: Çeşitli arsenik bileşiklerinin vücut dokuları ve fonksiyonları üzerindeki zararlı etkileridir. Arsenikli bileşikler, böcek ve tarım ilâçları, fare zehiri, bâzı kanser ilâçları, boya, duvar kâğıdı, seramik gibi çeşitli ürünlerin îmâlatında kulanılır. İnsanda arsenik zehirlenmesi, genellikle arsenik -3- oksit (arsenik anhidrit), bakır asetoarse- nit, kalsiyum veya kurşun arsenat gibi arsenik bileşikleriyle hazırlanmış böcek ilâçlarının ağız veya teneffüs yoluyla alınmasından meydana gelir. İlâçlı meyve ve sebzelerin yıkanmadan yenmesi de zehirlenmeye yol açacak seviyede arseniğin vü
Allahü teâlâyı anınca Allah korkusundan ağlayan kimseyi.” Kürsî; Allahü teâlânm azameti, kudreti ve büyüklüğünü gösteren ve Arş’m altında olduğu bildirilen Allahü teâlânın yarattığı en büyük varlıklardan biridir. Kürsî madde âleminden olup göklerden ay
mayı reddetmiştir. Uüneş ışınlarını bir noktaya toplayan bir ayna yaparak, bu ayna vâsıtasıyla Romalılara âit gemileri yaktığı söylenirse de böyle bir âleti keşfetmesi muhtemel, fakat Romjftlo- nanmasınm imhâsında kullandığı şüphelidir. Hie- ron ile ilgili olan bir hikâye daha önemlidir. Hi
retiyle beşte bir üzerinden ehliyetli dürüst nâiblere vermelerini hâvi neşrettiği fermanda; câhil kimselere nâiblik verilmemesini ve imtihansız hiç kimsenin yeniden kâdılığa tâyin edilmemesini emretti. Arpalık, birçok sûistimallere meydan verdiği için on sekizinci asırda kaldırılarak aylığa bağlandı. Bu durum daha sonra genişliyerek arpalık maaşı; tanzîmâttan sonra, isim değişikliği ile tarîk maaşı ve en son olarak rütbe maaşı adını aldı. Meşrûtiyetten sonra ise ilmiye sınıfına da, diğer devlet memurları gibi muntazam aylık ve emekli maaşı bağlandı. Böylece arpalık târihe karışmış oldu