ANAVATAN PARTİSİ (ANAP)

A N A VA TA N PA R T İS İ (ANAP); Alm .Mutterlandspartei,
Fr, Parti de la M ère Patrie, İng.
Motherland Party. Cumhûriyet devri siyâsî partilerinden.
12 Eylül 1980 Harekâtı’ndan sonra siyâsî
faâliyetlere son verilip partiler kapatıldı. Üç senelikbir aradan sonra siyâsî faâliyetlere müsâade edilince,
Turgut Özal ve 38 kurucu arkadaşı 21 Mayıs
1983’de Anavatan Partisi’ni kurdu. Partinin genel
başkanlığına Turgut Özal getirildi. Çok kısa bir
zamanda halk tarafından benimsenen Anavatan
Partisi, 6 Kasım’da yapılan seçimlerde büyük bir
çoğunluk sağladı. îştirâkin çok fazla olduğu bu
seçimlerde, 18.214.104 geçerli oy kullanıldı. Bu
oyların 7.832.827’sini (% 45.15) alan ANAP, 400
milletvekilinden 211’ini çıkararak Meclis’te çoğunluğu
sağladı. Cumhurbaşkanı tarafından, parti
genel başkanı olan Turgut Özal’a hükümet kurma
görevi verildi. Başbakan olan Turgut Özal,
kendisinin ilk, Cumhûriyetin 45’inci hükümetini
7.12.1983’de kurdu. 25 Mart 1984 yılında yapılan
mahallî idâreler seçiminde, geçerli oyların %
41,6’sim alarak 54 vilâyet merkez belediyelerini ve
300’ün üzerinde ilçe belediyeliklerini kazandı.
ANAP, 26 Mart 1989’da yapılan mahallî seçimlerde
oyların % 21,8’ini aldı ve üçüncü parti durumuna
düştü.
29 Kasım 1987’de yapılan seçimlerde
23.923.624 geçerli oyun 8.681.835’ini (% 36.29)
olarak 292 milletvekili ile çoğunluğu sağladı. Turgut
Özal, Cumhûriyet’in 46’inci hükümetini kurarak
31 Aralık 1987’de Güvenoyu aldı. Turgut
Özal’ın 9 Kasım 1989’da Cumhurbaşkanı seçilmesi
ile boşalan ANAP Genel Başkanlığı’na, 17
Kasım 1989’da yapılan 1. Olağanüstü genel kongrede,
kongreye katılan toplam delegelerin739’unun oyunu alarak Yıldırım Akbulut seçildi.
15 Haziran 1991’de yapılan parti genel kongresinde,
A.Mesut Yılmaz kongreye katılan 1170 delegenin
631’inin oyunu alarak ANAP genel başkanı
ve Başbakan oldu. 20 Ekim 1991’de yapılan milletvekili
erken genel seçiminde, ülke genelinde
kullanılan oyların % 24’ünü alarak 115 milletvekili
çıkardı. Büyük Millet Meclisinde iktidar partisi
iken Ana Muhalefet Partisi durumuna düştü.
30 Kasım 1992 de yapılan ANAP 2. Olağanüstü
Kongresinde, Mesut Yılmaz ve taraftarlarının
verdiği, ANAP tüzüğünün 59. Maddesinin değiştirilerek
Seçimli olağanüstü kongre toplanması
için delegelerin salt çoğunluğunun imzasını öngören
tüzük değişikliği ve 108. maddedeki değişiklik
teklifi büyük çoğunlukla kabul edildi. Böylece
Mesut Yılmaz’ın ANAP Genelbaşkanlığı onaylandı.
Bu durum ANAP’tan istifalara sebep oldu.
Partinin genel olarak düşünceleri ve yapmak
istedikleri:
ANAP’ın Memleketin iktisâdî, sosyal, kültürel
refahını te’min etmek, Devletin müdâhalelerini asgariye
indirerek hür teşebbüsü desteklemek, ağır
işleyen bürokrasiyi azaltmak, kambiyo ve ithâlâta liberasyonu
getirmek, enflasyonu düşürmek, ihracâtı
artırmak, dış politikada Türkiye’nin îtibârım artıracak
tedbirleri almak, büyük halk kitlesini meydana
getiren ve “orta direk” tâbir edilen kesimi kalkındırmak,
Milliyetçi, muhâfazakâr, mânevî değerlere
saygılı olmak gibi temel görüşleri vardır.