ANGOLA

ANGOLA
DEVLETİN ADI___ Angola Halk Cumhuriyeti
BAŞŞEHRİ..*,……………………………………….Luanda
NÜFUSU…………. ……………… 10.284.000 ( 1991)
YÜZÖLÇÜMÜ………………………….1.246.700 km2
RESMÎ DİLİ…………………………………… Portekizce
DÎNİ…….. ……………………………………………..Katolik
PARA BİRİMİ……………….. …..Angola Kwanzası
Afrika’nın güneybatısında yer alan kıyı ülkesi.
Kuzeyde ve doğuda Zâire, güneydoğuda Zambia
ve güneyde Namibia ile çevrilidir. Ülkenin
batısında Atlas Okyanusu bulunur. Kuzeyden güneye,
1.300 kilometre, doğu-batı doğrultusunda
ise, 1.080 kilometredir.
Târihi
Orta Amerika’da yaşayan Bantu halkı, 1500
yıllarında göçle bu ülkeye yerleşmişler ve çeşitli
krallıklar kurmuşlardır. 1483 yılında Portekizli
ilk araştırmacılar, bölgede yerliler tarafından kurulmuş
olan Bakongo Krallığı ile çeşitli yakınlıklar
kurdular. Diğer Angola krallıklarında olduğu gibi
burada da yerli halk demir ve bakır işlemeyi bilmekteydi.
Portekizliler 1575 yılında güneye doğru inmişler
ve esir ticâreti kârlı olduğundan, sömürgecilikten
ziyâde bu işle uğraşmışlardır. Özellikle
1648-1836 yılları arasında Angolalı esirler
satılıp çalıştırılmak üzere Brezilya’ya gönderilmiştir.
Esir ticâretinin ortadan kalkması ile Portekizliler
Angola’yı daha iyi tanımış, sınırlarını
çizmiş ve 1918’den îtibâren kendi kontrolü ile kurulan
bir hükümetle ülkeyi yönetmeye başlamışlardır.Yirminci yüzyılın ilk yarısında Angolalılar,
yerli veya Portekiz kültürüne uyabilen diye iki
grupta mütâlaa edilmiştir. 1930’dan îtibâren Portekiz
sömürge olarak kullandığı Angola’da kontrolü
yoğunlaştırdı. Bu durum 1951’e kadar devâm
etti. Bu yıl tenkitleri önlemek gâyeşiyle sömürge
idâresi yerine deniz aşırı vilâyet idâresini getirdi.
1961-1962 arasında Portekiz’e karşı şiddet hareketleri,
binlerce Afrikalı ve Avrupalı’nın ölümüne
sebep oldu. Yerliler açık savaşta zaferden ümidi
kesince, gerilla hareketi başlattılar.
Milliyetçi hareketler, kabile ve yerel duruma
bağlı olarak üç grupta teşekkül etmiştir: Dr. Agostinho
Neto’nun yönettiği “Angola’nın hürriyeti
için Halkçı hareket (MPLA), pek çoğu Angola’da
yetişmiş kişilerden meydana gelmektedir. Uzun
yıllar merkezini Zaire’de bulunduran ve Holden
Roberto tarafından “Angola’nın Hürriyeti İçin”
cephesi ikinci gruptur. “Angola’nın tüm bağımsızlığı
için Milliyetçi Birlik (UNITN)”de başka bir
grubu meydana getirmektedir.
Nisan 1974’te Portekiz, Angola’ya bağımsızlık
vermek istediğini bildirmişse de gruplar arası
çatışma devâm etmiş, hattâ ayrılma istekleri de
baş göstermiştir. Ekim 1974’te karşılıklı bir anlaşma
ile ateş-kes sağlanmıştır. Her ne kadar Ocak
1975’te bir geçiş hükümeti kurulmuşsa da, bağımsızlık
isteyen grupları bir araya getirmek mümkün
olmamış ve savaş devâm etmiştir.
Milliyetçi iki grub, Sovyet yanlısı (MPLA) ile
anlaşınca, Kasım 1975’te bağımsızlık ilânı gerbekleştirilmiştir.
Biri Lunda ve diğeri Humbo’da
olan iki hükümet ilân edilmiştir. MPLA, Sovyet
silâhları alırken, Kübalı askerler tarafından da desteklenmiştir.
Daha sonra MPLA ülkede hâkimiyet
sağladıysa da gerilla harbi devâm etmiştir. “Afrika
Ülkeleri Topluluğu” Şubat 1976’da Sovyet yanlısıMPLA’nın hükümetini tanıdı. Ülke daha sonra Aralık
1976’da Birleşmiş Milletler’e kabûl edildi.
Bağımsızlığını kazandıktan sonra ülkede muhalif
gruplar arasındaki çarpışmalar zaman zaman
devam etti. Özellikle Angola-Namibia sınırında çatışmalar
yoğunlaştı. Güney Afrika 1980’de Angola
topraklarının bir kısmını işgal etti. İki ülke arasında
yapılan görüşmeler Angola’daki Küba askerlerinin
çekilmesi ve Namibia’ya bağımsızlık verilmesi konusunda
kilitlendi. Amerika’nın araya girmesi ile
1989 senesinde yapılan görüşmeler neticesinde Küba
askerlerinin kademeli olarak ülkeden çekilmesi
ve Namibia’ya bağımsızlık verilmesi konusunda anlaşmaya
varıldı. 1991 senesinde yapılan görüşmeler
neticesinde muhalif gruplar arasında ateş antlaşması
imzalandı. Bu antlaşmaya göre 1992 senesi
sonunda genel seçimlerin yapılması kararlaştırıldı.
Fizikî Yapı
Angola, sâhilden yükselen ve 1200-2400 metreyi
bulan yüksek yaylalardan meydana gelir. Bunlardan
en geniş alanı kaplayanı, ülkenin ortasında
yer alan Pie yaylasıdır. Ülkenin en yüksek yeri,
2619 metre ile Moko Dağı’dır. Angola, akarsu
yönünden zengindir. Kongo, Kubango ve Kuanza
ırmakları önemli nehirleridir.
Ülkenin kuzeyi tropikal ormanlarla kaplı, güneyi
ise tamâmen çöldür. Ülkenin genelinde tropikal iklim
hüküm sürer. Yaylalarda yağış, kıyılara göre
çok fazladır. Sıcaklık; mevsimlere göre çok az değişir.
Tabiî Kaynakları
Angola topraklarının % 40’ı ormanlarla kaplıdır.
Ormanlarda çeşitli yabânî hayvanlar yaşıyorsa
da, bilinçsiz avlama neticesinde bir çok hayvan
nesli tükenmek üzeredir.
Angola, büyük petrol ve doğal gaz kaynaklarına
sâhiptir. Ayrıca demir, manganez, bakır ve
kobalt yatakları vardır.Nüfus ve Sosyal Hayat
Angola nüfûsunun çoğunluğunu yerliler meydana
getirir. Nüfûsunun büyük kesimi kırsal bölgelerde
yaşar. Bağımsızlıktan sonra, ülkede yaşayan
Avrupalılar’m sayısı çok azalmıştır. Okumayazma
oranı çok düşüktür. İlk üniversite olan Luanda
Üniversitesi, 1963’te Portekizliler tarafından
kurulmuştur. Resmî dili Portekizce olmasına
rağmen bir çok yerel lehçe kullanılır. Halkın çoğunluğu
geleneksel dinlerine inanır.
Ekonomi
Angola, petrol ve diğer mâden kaynaklarına
dayanan karma bir ekonomiye sâhiptir. Ülke ekonomisi,
İkinci Dünyâ Savaşından bu yana dikkati
çekecek derecede ve devamlı gelişmiştir. Tarım
ürünleri en önemli ihrâcât maddeleri arasındadır.
Dünyânın en fazla kahve üreticilerindendir.
Diğer önemli tarım ürünleri; pamuk, şeker,
kenevir ve bitkisel yağdır. Balıkçılık ve orman
ürünleri ekonomide önemli yer tutar.
Ulaşım : Angola’da karayolu ağı, ülkenin hemen
her tarafını kaplar. Karayollarının uzunluğu
72.300 km civârındadır. Demiryolları ise, 2952
kilometredir. Bir uluslararası havaalanı ile çok
sayıda küçük yerel havaalanı mevcuttur. Atlas
Okyanusu kıyısında üç önemli limanı vardır.