ANNE SÜTÜ

ANNE SÜTÜ; Alm. Muttermilch (f), Fr. Lait de
Mere, İng. Mother milk. Kadının çocuğunu beslemek
için memelerinden gelen besleyici beyaz sıvı.
Yeni dünyâya gelen çocuğun hayâtiyetini devâm
ettirebilmesi beslenmesine bağlıdır. Bebek için
iyi beslenmede en önemli besin anne sütüdür.
Anne sütünü basit bir sıvı olarak görmemek lâzımdır.
Eğer anne sütü, yeterli mikdârda geliyorsa,
çocuğa ilk altı ay hiçbir ek gıdâ vermeye gerek
yoktur. Anne sütü, çocuğun gelişimi için gerekli
bütün maddeleri ihtivâ etmektedir.
Anne sütü yeni doğan bebeğin ve süt çocukluğu
devrelerinin en ideal besinidir. 1970’lere kadar
sun’î mamalar ve inek sütü ile beslenme giderek
artmışsa da, son yıllar içinde anne sütü ile
beslenmenin önemi daha iyi anlaşılmıştır.
Bu sütteki proteinlerin hazmı oldukça kolaydır.
İnek sütündekilerin ise daha zordur. İnek sütünde,
iyi kaynatılmadığı takdirde allerjiye (ekzama,
ishal, kansızlık) yol açan bir madde (B. lakto
globülin) vardır. Anne sütünde ise böyle bir
madde yoktur. Anne sütünde laktofferin isimli bir
madde, bağırsaklarda mikropların çoğalmasını önler
ve vücut için gerekli olan demirin daha kolay
emilmesini sağlar. İnek sütünde ve hazır mamalarda
ise böyle bir madde yoktur.
Ayrıca anne sütünde, bebeği mikrobik hastalıklara
daha dayanıklı hâle getiren immünglobulinler
ve lizozim isminde bâzı maddeler vardır.
İnek sütünde ise bu maddeler yoktur.
Anne sütü ile beslenen bebeklerin, anne sütü
ile beslenmeyen bebeklere nazaran daha az ishal
oldukları bir gerçektir. Çocuk için enerji kaynağı
olan laktoz isimli madde, anne sütünde inek sütüne
oranla daha fazla miktardadır.Anne sütündeki mineraller (kalsiyum, fosfor
v.s.) yeterli ve dengeli olduğu halde, diğer sütlerde
bu denge yoktur.
Anne sütünün yağı, inek sütünden oldukça
üstündür. Linoleik asit isimli madde, anne sütünde
bulunur ve bu asit bulunmadığı hallerde çocuğun
büyümesi yavaşlamakta, ciltte kuruluk ve kalınlaşma
olmaktadır.
Anne sütünün yağı, kolay hazmedilmektedir.
Çünkü bu hazmı kolaylaştıran lipaz isimli madde, süt
mideye inince etkili olmaktadır. Halbuki mamalarda
ve diğer sütlerde bu madde bulunmamaktadır.
İlk beş günlük anne sütü “ağız” veya “ağuz”
(tıp dilinde kolostrum) çok zengin bir gıdâdır. Kolostrumda,
çocuk için çok önemli olan laktoferrin
ve bifidium faktör veya diğer adıyla bifidus faktörü
bol bulunmaktadır.
Çocuğun emzirilmesi anne sağlığı açısından da
mühimdir. Yapılan araştırmalar göstermiştir ki,
meme kanserleri, çocuklarını emzirmeyen kadınlarda,
emzirenlere oranla daha fazladır.
Çocuk dünyâya geldikten sonra, iki saat içinde
anne, çocuğunu emzirmelidir. Böylece anne
sütünün gelmesi oldukça çabuklaşmaktadır. Süt
çocuklarında böbrekler tam fonksiyon göstermediği
için fazla tuzun atılması ancak fazla su atılması
ile olur. Fazla tuz alınması çocuklar için tehlikeli
olan su kaybına sebeb olabilir. Anne sütündeki
tuz ve mineral miktarı inek sütünün üçte biri kadardır.
Eğer annenin sütü yoksa veya miktar olarak
yetersizse ve bir hekim tarafından karar verilmişse
(çocuğun kilo almadığı tesbit edilerek) ancak
o zaman uygun terkipte hazırlanmış mama ve
inek sütü verilmelidir.
Anne sütüyle beslenenlerde, ilk aylarda pişik,
grip, farenjit ve süt allerjisine, ilerleyen yaşlarda
da astıma daha az rastlanır.Bütün bunlardan başka, çocuk ruh sağlığı için
önemli olan anne-çocuk sevgi ve yakınlığı kadının
çocuğunu emzirmesi ile başlar.
Anne Sütünü Artırıcı Tıbbî Bitkiler
Anason: Anne sütünü artırıcı özellikte olup,
günde 0,5-1 gr alınabilir. % 1-2′ lik çayından günde
2-3 bardak içilebilir. Gaz giderici olduğu için
anneye ve bebeğe iyi gelir.
Sütotu: Bir çay kaşığı kadar ufalanmış sütotunun
üzerine kaynar su dökülür, on dakika kadar
bekletilip süzülür ve tâze tâze içilir. Tatlandırıcı
olarak bal veya şeker katılabilir.
Rezen meyvesi (Raziyane): Toz hâlindeki rezeneden
0,5-1 gramlık haplar yapılarak günde 3
defâ yutulur. Hap yapmak için bal, leblebi unu veya
meyan balı kullanılır. İnfüzyon hâlinde de
kullanılabilir. 2 gram toz rezene kaynar suya atılır,
beş dakika kadar hafif ocakta tutulur ve karıştırılır,
sonra tülbentten süzülerek çay gibi içilir.
Rezene içen annenin sütü, çocuğun gazını da
giderir.