ANTİBİYOGRAM

Belli bir mikrop veya bir kaç türünün gelişmesini ve üremesini hangi antibiyotiğin önleyeceği veya hangi oranda azaltacağını ortaya koyan biyolojik metod. Bir mikrobun alt gruplarının veya sonraki değişik döllerinin antibiyotiklere karşı aynı cevâbı vermediği bilinmektedir. Halbuki muayyen bir mikroba veya bir mikrobun muayyen dölüne karşı hangi antibiyotiğin (veya antibiyotiklerin) te’sirli olduğunu bilmek hem tedâvî olan hasta açısından, hem ekonomik açıdan, hem de sağlıklı toplum açısından önemlidir. Hasta daha çabuk tedâvî olur. Daha az antibiyotik (dolayısıyla para) harcanır ve daha ilerisi için direnç kazanmış mikrop dölleri bırakılmamış olur. Bâzan antibiyogram veya mikrop cinsini belirlemek imkânsız olabilir. Hasta organ veya hastalıklı materyalden numûne alınamaz veya enfeksiyon çok şiddetli olduğu için beklemeye tahammül olmayabilir. Böyle durumlarda (yâni antibiyogram elde edilemeyecek veya gecikecek durumlarda) kuvvetli antibiyotiklerden (veya hasta
mazsa, antibiyogram sonucunda belirlenen mü essir antibiyotiklere geçilir. Antibiyogram yapılırken, çeşitli antibiyotik mâyilerinin içine şüpheli mikroplar konulur. Mik robun hangi sıvıda ne derece ürediği, hangisinde üremediği anlaşılır. Neticeler standardize edilir Genellikle mikroplar (antibiyogramda kullanılar antibiyotiklere karşı) etkilenenler, az etkilenen ler ve dirençli olanlar diye derecelendirilir. Antibiyogram yapımında hâlen en çok disk metodu kullanılmaktadır. Bu usûlde mikrop petri kutusu içinde hazırlanan katı (jeloz) besi yerine ekildikten sonra üzerine çeşitli antibiyotik sıvılarına batırılmış yuvarlak kâğıt parçaları konulur. Besi yerinde üreyen mikrop etkili olan antibiyotiğin çevresinde üremediğinden yasak bölge meydana gelir. Yasak bölgenin genişliği antibiyotiğin te’sir kuvvetinin fazlalığına işârettir. Eğer antibiyotikli kâğıdın hemen etrâfında dahi (çepeçevre) mikrop kolonileri ortaya çıkabilmişse, mikrobun bu antibiyotiğe dirençli olduğu gösterilmiş olur. Antibiyogramın verdiği netîcelerin inandırıcı ve güvenli olabilmesi için besi yerinin, besi değerinin, mikrobun üreme gücünün, mikrop ekiminin standart değerlere göre olması gerekir. Antibiyogram sonuçlarına göre bile tedâvî yapılmış olsa, mikropların direnç kazanmaması için, hastalık belirtileri tamâmen kayboluncaya kadar hattâ düzeldikten 1-2 gün sonra bile tedâvîyi kesmemek ve kısmamak lâzımdır.