ANTLAŞMA

ANTLAŞMA (M u a h e d e ) ; Aim. Abkommen
(n), Fr. Traité, İng. Treaty, Agreement. Pakt, antlaşma.
Milletlerarası ve devletler hukûkunda yapılan
sözleşme; pakt. “Anlaşma” ifâdesi ise daha
çok bir iç hukuk deyimi olarak kullanılır.
Antlaşmalar, politik alandaki önemli meselelerin
halli için yapılır. Yapılış şekline göre; “Barış
antlaşması”, “Dostluk ve işbirliği antlaşması”,
“İttifak antlaşması” gibi isimler alırlar.
Antlaşmaların ve anlaşmaların yapılması,
muhtevâsı ve bunların tasdiki her ülkenin kendi hukuk
düzenine göre değişik şekillerde işlemler görür.
Türkiye’de “Milletlerarası münâsebetlerin yürütülmesi
ve koordinasyonu” hakkındaki kânunla,
milletlerarası ilişki, müzâkere ve imzâ yetkisi tesbit
edilmiştir. Bu husus anayasada da yer almaktadır.
Türkiye Cumhuriyeti adına yabancı devletlerle
ve milletlerarası toplantılarda yapılacak antlaşmaların
onaylanması, TBMM’nin kabul edeceği
bir kânunla olur. Usûlüne göre yürürlüğe konulan
milletlerarası antlaşmalar kânun hükmündedir.
Bunlar aleyhine Anayasa Mahkemesinde
dâvâ açılamaz.
Antlaşmaların metninde, maddelere geçilmeden
önce “dibâce” denilen bir giriş kısmı bulunur.
Bu bölümde anafikir ve antlaşmanın niteliği açıklanır.
Daha sonra, maddeler ayrıntıları ile belirtilmek
sûretiyle yer alır. Maddelerden sonra son hükümler
bulunur ki, burada antlaşmaların nasıl yürürlüğe
gireceği, imzâlı nüshaların nerede saklanacağı,
hangi lisanların geçerli olduğu gibi hususlar
belirtilir.
Antlaşmalara ek olarak protokoller de yapılabilir.
Protokollerde antlaşmanın ihtivâ ettiği alanda
ve konularda başka ilâve hususlar yer alır.