Armagnac

Armagnac, Fransa’nın güneybatısında bugünkü
Gers ili (departement) içinde yer alan
tarihsel bölge.
Karolenj ve Merovenj döneminde Gaskonya
Düklüğünün bir parçası olan Armagnac,
10. yüzyıldaki feodal çözülme sırasında
siyasal bir birim haline geldi. 12. yüzyıldan
sonra Fransa (Toulouse) ve İngiltere (Guyenne)
krallarının denetimindeki topraklar
arasında bir tampon bölge oluşturduğu için
stratejik bir önem kazandı. Bölge kontları,
bağlı oldukları krallıkları değiştirebilme
olanağından yararlanarak büyük ölçüde bağımsızlaştılar.
Yüz Yıl Savaşları (1337-1453)
sırasında yapılan Calais Antlaşması’yla
(1360) Armagnac İngiliz egemenliğine girdi.
Kont I. Jean’ın İngiliz yönetimine karşı
yardım istemesi (1368), Fransa kralı V.
Charles’ın savaşı yeniden başlatmasına bahane
oldu.
14. yüzyılda Armagnac kontları mülklerini
büyük ölçüde genişlettiler. 15. yüzyıl başlannda
sahip oldukları topraklar, Massif
Central’ın bir bölümünü de içine alarak Garonne
Irmağından Pireneler’e kadar uzanıyordu.
Kont VII. Bernard topraklarının stratejik
konumuna ve Gaskonyalı ücretli askerlere
dayanarak, 15. yüzyıl başlarında Fransa’da
ortaya çıkan iç çatışmalarda önemli bir rol
oynadı. Kral VI. Charles’m (Deli) kardeşi
Orleans dükü Louis’nin Burgonya 2. dükü
Jean (Korkusuz) tarafından öldürülmesi
(1407) üzerine Armagnac’lar Burgonlara
karşı bir grup oluşturdu. Kont Bernard
kızını öldürülen dükün oğluyla evlendirerek
Burgonlara karşı Orleans muhalefetinin de
başına geçti. Burgonlar sık sık İngilizlerle
işbirliği yaptıkları için, Armagnac’lar ulusal
bir grup görüntüsü kazandılar. Ama temelde
iktidar peşindeydiler. 1413’ten sonra deli
kralı avuçlarının içine aldılar. Bernard,
saray bakanı, ordu komutam ve tüm mali
işlerin yöneticisi oldu. Armagnac’lar İngiliz
kralı V. Henry’nin istila hareketine karşı
direnişe öncülük ettiler; ama Agincourt
Savaşı’nda (1415) başarısızlığa uğradılar.
Armagnac’larm sert yönetiminin yol açtığı
hoşnutsuzluktan yararlanan Burgonlar,
1418 yazında Paris’e girdiler ve Bernard ile
birçok yandaşını öldürdüler. Yeni kral VII.
Charles’ın önderliği ele geçirip Burgonya
dükü Charles le Temeraire’le uzlaşması
üzerine Armagnac’lar hızla güçlerini yitirdiler.
15. yüzyıl sonlannda XI. Louis Armagnac
kontlarının topraklannı işgal etti, Lectoure’daki
başkentlerini ele geçirdi ve
mülklerine el koydu.
Armagnac IV. Henri döneminde kesin
olarak Fransız tahtına bağlandı (1607). 17
ve 18. yüzyıllarda Guyenne-et-Gascogne
genel valiliğine (gouvernement-general)
bağlı bir yönetim birimi olarak varlığını
sürdürdü.