Arts and Crafts

Arts and Crafts (Güzel Sanatlar ve El
Sanatları Hareketi), 19. yüzyılın ikinci yansında
İngiltere’de görülen bir estetik hareket.
Dekoratif sanatlann, bütün Avrupa’da
yeni bir ilgi odağına dönüşmeye başlamasını
simgeler. 1860’larda bir grup insan, Sanayi
Arts and Crafts hareketinin öncülerinden
VVilliam Morris’in tasarladığı
“VVoodpecker Duvar Halısı”, 1881;
VVilliam Morris Galerisi, Londra
William Morris Gallery, Walthamstow, Londra, E. 17
Devrimi’nin yarattığı kitlesel üretim yöntemleriyle
gerçekleştirilmiş, estetik düzeyi
düşük dekoratif sanat ürünlerinin, üslup,
beceri ve halk beğenisi bakımından niteliksizleşmesi
olgusundan rahatsız olmuşlardı.
Bunlann arasında, 1861’de ortaçağ zanaatçılığı
ruhunu ve niteliğini yeniden canlandırabilmek
için bir iç mimarlık ve dekorasyon
malzemesi şirketi (Mçrris, Marshall, Faulkner
and Co.) kuran İngiliz reformcu, ozan
ve tasanmcı William Morris de vardı.
Morris ve aralannda mimar Philip Webb ile
ressam Ford Madox Brown ve Edward
Burne-Jones’un da bulunduğu şirket ortaklan,
metal işleri, mücevher, duvar kâğıdı,
dokuma, mobilya ve kitap gibi ürünleri el
yapımı olarak ürettiler. O yıllarda yaptıklan
birçok tasanm günümüze değin başka tasanmcılar
ve mobilya üreticilerince kopya
edildi.
1880’lere gelindiğinde Morris’in çabaları
yeni kuşağın Arts and Crafts hareketinin
çekiciliğine kapılmasına yol açacak kadar
yaygınlaşmıştı. 1882’de Ingiliz mimar ve
tasarımcı Arthur H. Mackmurdo, zanaatçılar
için o yıllarda kurulan birkaç gruptan
biri olan Century Guild’in (Yüzyıl Loncası)
örgütlenmesine yardımcı oldu. Bu grup, el
baskısı sanatını yeniden canlandırdı ve güzel
sanatlar ile dekoratif sanatlar arasında
belirgin bir fark olmadığı düşüncesini savundu.
Birçok profesyonel sanatçı ve aydın
bu hareketin ürettiği düşüncelerin yayılmasına
yardımcı oldular.
Üretilen işlerin nitelik ve estetik çekiciliğini
hiç kimse yadsımıyordu. Ama hareketle
birlikte, çağdaş dünyada bu tür bir üretimin
uygulanabilir olup olmadığı tartışması da
başlamıştı. İlericiler, hareketin zamanı geriye
döndürmeye çalıştığını ve bunun yapılamayacağını,
kentleşmiş ve sanayileşmiş kitle
toplumunda hiçbir pratik yararı olmayacağını
ileri sürdüler. Öte yandan, 1893’teki bir
Arts and Crafts sergisini “birkaç kişinin
birkaç kişi için yaptığı üretim” olarak eleştiren
bir yazar, bir yandan da bu hareketin,
tasanmı “satıcı ve reklamcının denetimi
altında olan ve gelip geçen modalara bağımlı
pazarlanabilir bir iş”e indirgeyen anlayışa
karşı sanatsal bir protesto olduğunu da
kabul ediyordu.
1890’larda Arts and Crafts hareketi daha
geniş kesimlerden onay gördü, yaygınlaştı
ve küçük bir grup insanla özdeşleştirilmez
oldu. Hareketin ürettiği düşünceler başka
ülkelere yayıldı ve tasanm alanına gittikçe
daha çok duyulan uluslararası ilgiyle ve
özellikle de Art Nouveau(*) ile özdeşleşti.