Astbury, John

Astbury, John, lakabı a s t b u r y o f s h e l t o n
(d. 1688 – p. 1743, Shelton, Staffordshire,
Ingiltere), İngiliz çömlekçilik teknolojisinin
öncüsü ve ünlü Staffordshire çömlekçilerinin
en eskisi.
1720 sonrasında Staffordshire’da Astbury
soyadlı birçok çömlekçi ürün vermişse de,
Astbury buluş ve tasanmlan John Astbury’
ye mal edilir. Anlatıldığına göre Astbury,
1688’de Hollanda’dan göç etmiş olan çömlekçi
John Rhilip ve David Elers kardeşlerden
bu zanaatı öğrenmek için, kendine
budala süsü verdi. 18. yüzyıl başlannda
Shelton’da bir fabrika kurdu ve burada
Devonshire’dan ilk kez kendisinin getirttiği
beyaz lüleci çamuru parçacıklanyla süslenip
sanya çalan bir renkte sırlanmış kırmızı
seramikler üretmeyi başardı. Onun bu tür
aplikeli süsleme yöntemi, sprigging (ince
dallı süslemö) olarak bilinir. Dolayısıyla,
kahverengi ve beyaz kilden yapılmış ve
kurşun sırla kaplı en eski Staffordshire
heykelciklerinden bazılan da Astbury’nin
sayılır. Victoria ve Albert Müzesi’nde (Londra)
bulunan ve Amiral Vemon’un Porto
Bello zaferini betimleyen bir örnek 1739
tarihlidir.
Astbury, çakmaktaşı kullanarak seramik
hamuru karışımını beyazlatabilen ve niteliğini
yükselten ilk (1720) Staffordshire çömlekçisi
olarak da ünlüdür. Günümüzde
onun ürünü sayılan heykelcikler, çeşitli
tonlarda kilden yapılmış ve buğulu renklerle
zenginleştirilmiştir. Çok tutulan bir figür
olan, sıra üzerine oturmuş gruplan, büyük
olasılıkla gene ilk kez o tasanmlamıştır.
Figürler, tuzla sırlanmış sert ankil seramiktendir;
katı bir duruşla, stilize elbiseler
içinde, örneğin gayda çalmaktadırlar. Yalnızca
müzisyenlerden oluşan benzer gruplar
da Astbury’nin sayılmaktadır. Astbury’nin
öteki tipik figür gruplan, basit kalıplara
döküldükten sonra elle biçimlendirilmiş,
oldukça kaba görünümlü asker ve atlılardan
oluşur. İşlevsel ürünleri ise kupalar, çeşitli
biçimlerdeki, kâseler ve çaydanlıklardır.
Aynca akik ve mermer kakma işleri de
yapmıştır.
Astbury’nin oğlu Thomas, sonradan ünlü
Josiah Wedgwood tarafından geliştirilen ve
krem sırlı seramik adını alan kurşun sırlı
seramik üzerinde denemelerde bulunmuştur.
Bu seramik türü, öteden beri bilinen
beyaz renkli sert ankil seramik işçiliğinin
geliştirilip kurşunla sırlanmasından oluşur.
Günümüzde Astbury işleri, özellikle müzelerde
ve ünlü özel koleksiyonlarda bulunur.
Staffordshire seramiklerinin yeniden gözde
olduğu 20. yüzyıl ortalannda, Astbury figürleri
ve özellikle de sıra üzerindeki gruplar
büyük değer artışı göstermiştir.