Astronot

astronot, bir uzay aracını kullanmak ya da
uzay uçuşlannda bilimsel deneyler yürütmek
amacıyla eğitilen kişi. Terim, genellikle
ABD uzay uçuşlanna katılanlar için
kullanılır. Sovyet uzay yolcülan ise kozmonot
olarak adlandınhr. Aynca, ABD Savunma
Bakanlığı 80 km’nin üstündeki yüksekliklerde
jet uçağı kullanan askeri deneme
pilotlanna da astronot unvam vermektedir.
İlk insanlı uzay uçuşunu 12 Nisan
1961’de Sovyet kozmonotu Yuri A. Gagarin
gerçekleştirdi. Bundan yaklaşık bir ay
sonra, 5 Mayıs 1961’de Alan B. Shepard
uzaya çıkan ilk ABD’li astronot oldu ve
Mercury adlı uzay aracıyla 15 dakikalık bir
yörüngealtı (Yer’in çevresinde tam bir dolanımın
yapılmadığı) uçuşu yaptı.
ABD uzay programını yürüten Ulusal
Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA),
1959’dan 1980’e değin 9 grupta toplam 127
astronot seçti. Astronot seçiminde kullanılan
ölçütler zaman içinde değişikliğe uğradı.
İlk üç gruba seçilen, yani Mercury, Gemini
ve ilk Apollo uçuşlanna katılanlann çoğu
askeri pilottu. Dördüncü gruptan başlayarak,
daha önce uçuş deneyimi olmayan,
ama fizik, kimya ve yer bilimleri gibi bilim
dallannda akademik unvana sahip olan
kişiler de seçildi. Bu durum, özellikle
astronot eğitimi için seçilen ilk 6 kadının da
içinde bulunduğu uzay mekiği projesi için
geçerli olmuştur. Uçuş uzmanı olarak hizmet
veren bu kişiler, özellikle uzay uçuşlanndaki
bilimsel görevleri gerçekleştirmekten
sorumludur.
Astronotlar, uzay uçuşunun tüm güçlüklerine
ve karmaşık yönlerine hazırlanabilmek
için kapsamlı bir fiziksel ve psikolojik
eğitim görürler. Eğitim programı, çeşitli
teknik konulann işlendiği sınıf çahşmaianm
içermekle birlikte temel olarak, uzay aracındaki
ortamın bilgisayar denetiminde yeniden
yaratıldığı mekânlarda ve uzay aracıyla
aynı boydaki maketlerde yürütülür. Bu
aygıtlann bir bölümü yapay sıfır yerçekim
koşullan sağlayarak astronotlan, ağırlığın
bulunmadığı uzay ortamında yaşamaya ve
çalışmaya ahştınr. Ötekiler ise, astronotlann
herhangi bir uzay aracımn kumanda,
iletişim ve yaşam destek sistemlerini tanımalannı
ve zor uçuş operasyonlanna uygulamak
olarak hazırlanmalanm sağlar. Uçuş
eğitimi görmemiş uzmanlar da bir yıl boyunca
gelişkin jet uçaklanm kullanmayı öğrenerek,
uçuş güvenliği için gereken temel
becerileri kazanırlar.