Asturias Miguel Ângel

Asturias, Miguel Ângel (d. 19 Ekim 1899,
Guatemala – ö. 9 Haziran 1974, Madrid),
GuatemalalI şair, romancı ye diplomat.
1967’de Nobel Edebiyat Ödülü’nü ve
1966’da SSCB Lenin Barış Ödülü’nü almıştır.
Maya mistisizmini toplumcu bir başkal-
Asturias
Camera Press
din doğrultusunda destansı bir anlatımla
birleştiren yapıtlan, halkının toplumsal ve
manevi özlemlerini dile getirmesi olarak
görülür.
Ailesi, diktatör Cabrera’nın zorlamasıyla
küçük bir kentte oturduğu için, daha küçük
yaşlardan başlayarak Maya Yerlilerinin
çektiği sıkıntılan gördü. Guatemala Üniversitesinde
yaptığı hukuk öğrenimini bitirirken,
Yerlilerin toplumsal sorunlan üzerine
bir tez hazırladı. 1933’te gittiği Paris’te,
Sorbon Üniversitesi’nde Maya kültürleri
uzmanı Georges Raynaud’nun yanında etnoloji
okudu. Fransız şair ve edebiyat
kuramcısı Andre Breton’un etkisi altmda
ateşli bir gerçeküstücü oldu. İspanyollann
gelişinden önceki Maya kültür ve yaşamını
417 Asturias Krallığı
anlatan ilk yapıtı Leyendas de Guatemala
(1930; Guatemala Efsaneleri, 1967), gerek
Fransa’da gerek ülkesinde eleştirmenlerin
övgüsünü kazandı.
Guatemala’ya döndüğünde El diario del
aire adında bir radyo dergisi çıkarmaya
başladı. O yıllarda Sonetos’la (1936; Soneler)
başlayarak birçok şiir kitabı yayımladı.
1946’da liberal eğilimli Arevalo yönetiminin
verdiği görevle Meksika, Arjantin ve Fransa’da
diplomatlık yaptı. 1954’te hükümetin
devrilmesinden iki yıl sonra hem diplomatlık
görevini hem de Guatemala yurttaşlığını
yitirdi. Sekiz yıl kadar Buenos Aires’te
yaşadı. Arjantin’deki iktidar değişikliğinin
ardından zorunlu olarak Avrupa’ya gitti.
1966’daki Başkan Montenegro yönetimi,
Asturias’ı yeniden göreve çağırarak Paris
Büyükelçiliğine atadı.
Asturias bir romancı olarak yeteneğini ve
etki gücünü bu dönemdeki yapıtlanyla kanıtladı.
El senor presidente (1946; Sayın
Başkan, 1967), Guatemala diktatörü Manuel
Estrada Cabrera’ya yöneltilmiş şiddetli
bir yergiydi. Birçoklannca başyapıtı sayılan
Hombres de maız’de (1949; Mısır Toplayıcılan),
geleneksel Yerli kültürünün modern
teknolojiyle karşı karşıya geldiğinde geçirdiği
acı deneyleri, gerçekle düşü iç içe
yansıtan bir anlatım ustalığıyla dile getirdi.
Bu romanında Asturias, bir Maya efsanesi,
olan, insanın “kutsal mısır”dan yaratıldığı
inancını çağdaş bir biçimle bağdaştırmıştır.
Viento fuerte (1950; Kasırga, 1967), El papa
verde (1954; Yeşil Papa, 1967) ve Los öjos de
los enterrados’tan (1960; Gözleri Açık Gidenler,
1968) oluşan ve “Muz Üçlüsü” diye
bilinen destansı yapıtlannda Yerlilerin bu kez
de muz plantasyonlarında uğradıklan sömürüyü
anlattı. Birçok Maya efsanesine dayanan
üçlü, ünlü Amerikan meyve şirketi
United Fruit’un Orta ve Güney Amerika’daki
sömürüsünü, işçilerin, toprak sahiplerinin
ve bir halk önderinin birbiri ardına bu
sömürüye karşı çıkış yöntemlerini masal ve
gerçeği ustalıkla birbirine katarak aktanr.
Asturias’m öteki yapıtlan şunlardır: Weekend
de Guatemala (1956; Guatemala’da Hafta
Sonu Tatili), Soluna (1951), La Alhajadito
1961; Dilencinin Çukuru), Mulata del Tal
1963; Bir Melez Kadın), Torotumbo (1963).