At terbiyesi

at terbiyesi (Fransızca: dressage), binek
atlanna uygulanan sistemli ve aşamah eğitim.
En basit yürüyüş biçimlerinden, en
kanşık ve en zor haute ecole hareketlerine
kadar çok sayıda değişik manevrayı hayvana
kusursuz biçimde öğretmeyi amaçlar.
Ata denge, esneklik ve uysallık kazandırarak,
doğal hareketlerini de daha iyi yerine
getirmesine yardımcı olur. İleri aşamalarda
at terbiyesi başlıbaşına bir amaç haline de
gelebilir. At terbiyesi yanşlan Olimpiyat
Oyunlan’nda 1912’den beri düzenli olarak
yer almaktadır (bak. Olimpiyat Oyunlan).
At terbiyesinde, atm omzuna binen yükü
hafifletmek amacıyla dengeyi arka ayaklar
üzerine kaydırarak adımlannı küçültüp yukan
çekmeye, böylece hayvana kısıtlı bir
mekânda özel bir çeviklik kazandırmaya
dayanan “toplama” büyük bir önem taşır.
Serbest hareket etme yeteneğini kısıtlamaksızm
geliştirilen bu alışkanlıkla atm canlı,
ama uysal olması ve herhangi bir eklemini
ya da kasım zorlamadan binicisini taşıyabilmesi
amaçlamr. Genel hedef, hayvanı verilecek
buyruklara kolaylıkla uyabilecek duruma
getirmek, aynca hızım ve taşıma
gücünü geliştirmektir.
At terbiyesi, genellikle temel eğitim (campagne)
ve ileri eğitim (haute ecole) olmak
üzere iki aşamaya aynhr. Temel eğitim
aşamasında genç atlara uysallık, denge durumu
ve gevşeme öğretilir. Ata, önce
alıştırma dizginine koşulmuş olarak, sonra
da eyerli halde özellikle düz bir doğrultuda
temel ve olağan hareketler, toplama, değişik
yürüyüş biçimleri, yanm ve tam duruşlar,
geriye yürüyüş ve dönüşler öğretilir.
Daha yetenekli atlara, iki çizgi üzerindeki
hareketler (yana ve ileriye doğru çapraz
gidişler), temel figürler ve değişik eşkin
biçimleri de öğretilebilir.
En seçkin uygulaması Viyana’daki İspanyol
Binicilik Okulu’nda görülen haute ecole
aşamasında, atm doğal hareketleri en yüksek
yetkinlik düzeyine çıkanlır. At neredeyse
kusursuz bir denge ve duyarlıkla hareket
eder; yürüyüş, tıns ve eşkini en üst düzeyde
bir toplama ve adım atmayla yerine getirir.
Binicisinin ellerini, bacaklanm ya da ağırlığım
kullanarak yaptığı en küçük hareketleri
bile anında algılar. Tipik haute ecole hareketleri
şunlardır: pirouette, atm toplu eşkinde
dört ya da beş uzun adım atarak
sağnsıyla tam bir daire çizmesi; piaffe,
yerinde sayarak tıns; passage, son derece
toplu, uyumlu ve yüksek adımh tıns; levade
atm ön ayaklannı kaldınp böğrüne çekerek
kıvnlmış arka ayaklan üstünde dengede
durması; courbette, atm levade durumunda
ileriye doğru sıçraması; capriole, atm ön
ayaklannı böğrüne çekip arka ayaklanyla
yere paralel biçimde geriye çifte atarak
yukan doğru sıçraması ve sonra sıçradığı
noktaya geri düşmesi.