Ataerkillik

ataerkillik, aile topluluğu üzerinde babanın
ya da yaşh bir erkeğin mutlak otontesıne
dayanan toplumsal sistem. 19. yüzyılın
klasik toplumsal Darwincihğinden yola çıkan
Lewis Henry Morgan ve Henry Maine
gibi öncü antropologlara göre, kültürlerin
geçirdiği evrim aşamalanndan biri de ataerkilliktir.
Maine, en eski toplumlardaki bütün
statü ve ilişkilerin ataerkil akrabahk
sisteminden türediği ve toplumsal önemi
olan tüm kararlann, yan-tiran durumundaki
önderin keyfi yargılanna bağh olduğu
görüşündedir. Ataerkillik kavramı, kimi
zaman geniş ailede bile aile üyelerini yönetme
otoritesinin babanın ya da bir hışmının
elinde bulunduğu patria potestas sistemini
de içerir.
Morgan’ın, yazı kullanmayan toplumlarla
ilgili etnografik çalışmalarda bulunmasına
karşıhk Maine, vargılannı hemen tümüyle
Eski Yunan ve Roma arşivlerine dayandınyordu.
Daha sonraki antropologlar, bu tür
evrim şemalanna kuşkuyla yaklaştılar. Öte
yandan etnograflar da, mirasın babayanlı
düzenlendiği toplumlarda bile erkeğin mutlak
otoritesinin ender olduğunu saptadılar.
Dolayısıyla teknik ya da kategorik bir aynm
olarak “ataerkillik” teriminin kullanımı toplumbilimciler
arasında giderek azaldı.