Atget

Atget, (Jean-) Eugene (-Auguste) (d. 12
Şubat 1857, Libourne, Bordeaux yakınları –
ö. 4 Ağustos 1927, Paris, Fransa), fotoğraf
sanatçısı. Paris’e ve Parislilere ilişkin resimleriyle
20. yüzyılın en etkili fotoğrafçılarından
biri olmuştur.
Yaşamının ilk yılları üzerine pek az şey
biliniyor. Çok küçük yaşta annesiyle babasını
kaybetti ve amcasıyla oturdu. Gemilerde
kamarot olarak birçok yolculuk yaptıktan
sonra tiyatro oyuncusu olmak için denizci-
Atget nin “Vitrin: Terzi Mankenleri”
adlı fotoğrafı, y. 1910
George Eastman House Collection
503 atgiller
liği bıraktı. Kendinden yaşça çok büyük bir
kadın oyuncuya âşık oldu, onunla birlikte
gezici bir tiyatro kumpanyasıyla Fransa’nın
bellibaşlı kentlerinde turneye çıktı. Kaba
saba bir görünümü olduğu için hep küçük
roller ve düşük ücret alıyordu. Atget 40
yaşlarına vardığında, sevgilisi de kendisi de
tiyatro oyunculuğuyla geçinemeyecek hale
gelmişlerdi. Yeni bir iş bulmak zorunda
kalan Atget kısa bir süre ressamlığı denedi
ve yaklaşık 1898’de de fotoğrafçı olmaya
karar verdi.
Yaşamının bundan sonraki bölümü, Paris
ve çevresinde resimlenmeye değer ne gördüyse
hepsinin fotoğrafını çekmekle geçti.
Demir parmaklık, çeşme, heykel, ağaç görüntülerinden
çeşitli fotoğraf dizileri hazırladı.
Dükkân cephelerini (“Sepet ve Süpürge
Dükkânı, Paris”, 1910), vitrinleri (“Üniformalar,
Haller, Paris”, y. 1910) ve yoksul
satıcılan (“Gezici Abajur Satıcısı” , y. 1910)
görüntüledi.
Fotoğraflarının basit ya da sıradan olması
pek az rastlanan bir durumdu. Yaklaşık
1920’de çektiği “Cafe ‘La Rotonde,’ Montparnasse
Bulvarı, Paris” adlı fotoğrafı içinde
hiçbir insanın bulunmamasına karşın
lirik ve insani bir nitelik taşır. Yaklaşık 1910
tarihli “Dev, Fete du Tröne, Paris”, Atget’
nin garip ve insanı tedirgin eden görüntüleri
yakalamadaki ustalığını gösterir. Bellibaşlı
müşterileriyse, tarihsel yapı ve anıt fotoğraflarını
satın alan müzeler ve tarih kurumlanydı.
Atget, I. Dünya Savaşı sırasında ve daha
sonraki yıllarda yoksul düştü. Ama 1921’de,
yaşamı boyunca gelen az sayıdaki iş önerilerinden
birini aldı: Paris genelevlerini belgeleyecekti.
Bu çalışma sırasında “Genelev,
Versailles” (y. 1921) gibi usta işi fotoğraflar
çekti. 1926’da, Paris’te yaşamakta olan
ABD’li ressam ve fotoğrafçı Man Ray,
Atget’nin “Vitrin: Terzi Mankenleri” (y.
1910) ve “Kuaför, Avenue de l’Observatoire,
Paris” (y. 1920) adlı fotoğraflannı gördü.
Onun vitrin camlarındaki yansımaları kullanmadaki
ustalığına, bu yansımalarla elde
ettiği karışık görüntülere hayran kaldı ve
onun dört fotoğrafını La Revolution Sürrealiste
dergisinde yayımladı. Atget’nin yaşamı
boyunca yayımlanan yapıtları yalnızca bunlardır.
Atget son yıllannda pek az yapıt verdi.
1900’lerden sonra ekmek, şeker ve süt
dışındaki yiyeceklerin tümünün zehirli olduğuna
inanarak yalnızca bunlarla beslenmişti.
Bu yıpratıcı rejim ve zorlu çalışmalarla
geçen uzun yıllar onu fiziksel açıdan oldukça
güçsüz bıraktı. Tüm yaşamını paylaştığı
kadının 1926’da ölmesinden sonra bütünüyle
yalnız kaldı ve yardıma muhtaç duruma
düştü. Ölümünden sonra, New York’ta
sanat yapıtlannın alım satımıyla uğraşan
Julien Levy ile Man Ray’in yardımcısı
ABD’li fotoğrafçı Berenice Abbott, onun
koleksiyonunun kalan bölümünü satın aldılar.
Bu koleksiyon bugün New York’taki
Modern Sanatlar Müzesi’ndedir.