BAKER PLÂNI

Uluslararası Para Fonu ve Dünyâ Bankasının, 1985 Ekim ayında, G. Kore’nin başkenti Seoul’deki yıllık olağan genel kurul toplantısı sırasında zamânm ABD Mâliye Bakanı James Baker tarafından gündeme getirilen plân. Bu plân bütün gelişme yolundaki ülkeleri değil, en borçlu 15 ülkeyi hedef almaktadır. Baker Plânı’nı teşkil eden üç temel nokta şunlardır: 1. Borçlu ülkeler tarafından, büyümenin hızlandırılması, enflasyonun frenlenmesi ve câri işlemler açıklarının kapatılmasına yönelik, kapsamlı ve piyasa mekanizmasına ağırlık veren istikrar politikalarının yürürlüğe koyulması, 2. Çok taraflı kalkınma bankalarının, bu uyum politikalarını desteklemek gayesiyle, en borçlu 15 ülkeye açtıkları kredileri 1986-88 yılları arasında % 50 artırarak, yılda yaklaşık 9 milyar dolara çıkarmaları, 3. Aynı dönemde, uluslararası ticâret bankalarının da bu ülkelere verdikleri kredileri yılda ortalama 6.5 milyar dolar artırarak, 20 milyar dolara çıkarmalarıdır. IMF’nin kredi verdiği ülkelerden uygulamalarını istediği politikalara kıyasla, Baker Plânı’nda önerilen ekonomi politikaları daha uzun vâdeli ve büyümeye daha fazla ağırlık veren politikalardır. Bu politikaların başarıya ulaşmasını sağlamak için Baker Plânı çerçevesinde verilecek kredilerin, ilgili ülkelerin kredibilitesini artıracağı ve dış finansman ihtiyaçlarını daha kolay karşılayabilecekleri ileri sürülmüştür. Baker Plânı neden bütün gelişme yolundaki ülkeleri değil de, bunlardan yalnızca 15 ’ini hedef almıştır? Bu soruya cevap olarak, istikrarlı büyümeyi ve kredibilitesini belirli bir süre içinde arttırabilecek konumda bulunan ve milletlerarası ticâret bankalarına borcu en yüksek olan ülkelerin seçildiği söylenebilir. IMF’nin teklif ettiği uyum politikalarının odak noktasını ekonomik istikrar ve talep yönetimi; Baker Plânı’nda ise, problemler daha mikro düzeyde ele alınmakta, para piyasalarının reformu ve yabancı sermâye girişinin teşvik edilmesi öneril
Baker Plânı ABD Mâliye Bakanı James Baker tarafından gündeme getirildi. James Baker bir toplantıda Bush ile birlikte.
mektedir. Plânda, gelişme yolundaki ülkelerin ih- râcatlarını artırmalarına ve dolaylı olarak dış borç karşılama oranlarını yükseltmelerine yardımcı olmak üzere, sanâyileşmiş ülkelerin ekonomik büyümeyi hızlandırmaları ve dış ticârette korumacılığa son vermeleri gerektiği belirtilmiştir. Dünyâ Bankası, IMF ve milletlerarası bankalar, Baker Plânı’nı desteklerken, sanâyileşmiş ülkelerin bir çoğu ve bâzı ticâret bankaları bu konuda sessiz kalmaktadırlar. Baker Plânı’nın başarısı konusunda ciddî endişelere yol açan diğer bir konu da, borçlu ülkelerin plânın öngördüğü ekonomik önlemleri alma konusunda yeterince kararlı görünmemeleri olmuştur.