BERGSON, Henri

Fransız fikir adamı. 1859’da Paris’te doğdu. Yahûdî asıllı bir PolonyalI babayla, Yahûdî asıllı bir İngiliz annenin oğludur. Ancak hayatının tamâmı Paris’te geçti. Paris’te Condercet Lisesini bitirdi. Burada fen ve edebiyat derslerinde üstün başarı gösterdi. 1878- 1881 yılları arasında Pâris Yüksek Öğretmen Okulunu bitirdi. Çeşitli şehirlerde öğretmenlik yaptı. Okulda başladığı felsefî çalışmalarını devam ettirdi. 1889’da Şuurun Doğrudan Doğruya Verileri adlı tezi ile doktor oldu. Paris’te Dördüncü Henri Lisesinde ders verdi. 1891’de Louise Neuburger ile evlendi. Bu arada ruh ve beden arasındaki münâsebet üzerinde çalışmaya başladı. 1900’de College de France’e çağrıldı. 1914’te Fransız Akademisine üye seçildi. Savaş yıllarında diplomatik vazife gördü. 1927’de Nobel Edebiyat Ödülünü kazandı. Bu arada geçirdiği bir felç sebebiyle sosyal hayattan uzak kaldı. 1941’de Pâris’te öldü. Bergson’un felsefesi müşâhede, akılcılık ve izâfiyetten kaçınır. Ona göre bu üç öğreti gerçekte yalnızca katı maddeleri, düşüncede kavramları, şuurda ise yalnızca biçimleri kabul eder. Halbuki Bergson’un öğretisi; bütün bilgileri ve varlığın tamamını kucakladığım öne süren zekânın eleştirilmesiyle aynı zamanda dolaysız verinin faydacılık, bilginin geometri, eylemin de teknik aşamasına henüz düşmediği insanlık deneyinin başlangıcını his yoluyla kavrama, idrak etme metodudur. B erg s on, sâbit değerlere karşı çıkarak, hareket, değişme ve evrim gibi değerleri benimseyen ve daha sonra “süreç felsefesi” adını alan bir fikir sistemi kurmuştur. Eserleri: Bergson, eserlerinde maddecilerin hücumlarına karşı, rûha ve öldükten sonra ebedî hayâta inananları müdâfaa etmiştir. Kitapları din ve kıyâmetle ilgili bilgilerle doludur. Okuyanlar dîne ve kıyâmete seve seve inanırlar. Eserlerinden bâzı lan: Din ve Ahlâkın İki Kaynağı, Şuurun Verileri, Madde ve Hâfıza, Düşünce ve Hareket, Metafiziğe Giriş, Gülmek vb.’dir.