BEYDÂVÎ

Büyük tefsir âlimi ve müfessirlerin baş tâcı. İsmi Abdullah bin Ömer; künyesi Ebü’l- Hayr, lakabı Nâsırüddîn’dir. Şîrâz’ın köylerinden Beyda’da doğduğu için Beydâvî, Şîrâz’da kâdılık yaptığı için Kâdı Beydâvî diye meşhûr olmuştur. Doğum târihi kesin olarak bilinmemektedir. 1286 (H. 685) senesinde Tebriz’de vefât etti. Zamânın âlimlerinden aklî ve naklî ilimleri tahsil etti. Bilhassa Muhammed bin Muhammed Kettânî’nin derslerine devâm etti. Tefsir, hadis, fıkıh, usûl, kelâm, mantık, nahiv, belâgât, târih ve za- mânın fen ilimlerinde de mütehassıs, söz sâhibi oldu. Ehl-i sünnet vel-cemâat îtikâdının her tarafa yayılması için çok çalıştı. İlimdeki yüksekliği se
Yeni Rehber Ansiklopedisi 375
olmadan, o icâzet (diploma) vermeden kimse hadîs ilminden söz edemezdi. Şâfiî fıkhı öğretmesi için Nişâbur’a çağrıldı. Her ne kadar memleketine dönmek istediyse de 9 Nisan 1066 (H. 10 Cemâzilev- vel 458)da vefât etti. Cenâzesi yakın olan Beyhek kasabasına götürüldü. İlim ve fazilette yüksek bir zât olan Beyhekî, devamlı okur, araştırır, tasnif eder, eserlerini öğrencilerine okutur, ilimle meşgûl olur, fakirliğe sabreder, hâlinden hiç şikâyet etmezdi. Az yer az içerdi. Kırk dört yaşından sonra vefâtına kadar otuz sene bayram günleri hâriç devamlı oruç tutmuştur. Beyhekî’nin kitaplarında bildirdiği hadîs-i şeriflerden bâzıları: Yabancı bir kız görüp de, Allahü teâlânın azâbından korkarak başını ondan çeviren kimseye Allahü teâlâ ibâdetlerin tadını duyurur. Eshâbım gökteki yıldızlar gibidir, hangisine uyarsanız hidâyet bulursunuz. Ümmetimden bâzı kimseler meydana çıkacak ve bunlara Râfızî denecektir. Bunlar Müslümanlıktan ayrılacaklardır. Eserleri: 1) Es-Sünen-ül-Kübrâ: Hadîs-i şerîf kitabı olup, on cilttir. Eshâb-ı kirâm ve Tâbiînin isimleri, senet ve râvîleri içerisine alan bir fihristi vardır. 2) Es-Sünen-üs-Sugrâ: İki cilttir. 3) Kitâbü’l- Esmâ ves-Sıfât: İki cilttir. 4) Delâil-ün-Nübüv- ve: Üç cilttir. 5) Menâkıb-üş-Şâfî, 6) Mârifet- üs-Sünen vel Âsâr: Eser dört cilttir. 7) Şu’ab- ül-îmân, 8) Et-Tergîb vet-Terhîb, 9) Kitâb-üz- Zühd-il-Kebîr, 10) El-Ba’sü ven-Nüşûr, 11) Fe- dâiI-üs-Sahâbe, 12) El-Medhal iles-Sünen-il- Kübrâ, 13) El-Mebsût, 14) EI-Âdâb, 15) El-îti- kâd alâ Mezheb-is-Selefi Ehl-is-Sünneti vel-Ce- mâ’a, 16) Ahkâm-ül-Kur’ân.