BEYİN

Kafa içi boşluğunu dolduran, üç kat beyin zarı ile örtülü, beyaza yakın gri renkli, yumuşak sinir sisteminin en önemli kısmı ve merkezi olan organ. Beyin, kendisini koruyan kafatası boşluğu içerisinde yer alır. Biçimi, büyüklüğü ve ağırlığı; kafatasının biçimine, ayrıca canlının vücut büyüklüğüne ve gelişmiş olmasına bağlıdır. İnsan beyninin ağırlığı 1300-1800 gr arasında değişir. Bir filin beyni ise 5000 gr civârındadır. Görüldüğü gibi beynin ağırlığı, kâbiliyetini göstermemektedir. Beynin kâbiliyeti bâzı kitaplarda evvelce belirtildiği gibi kıvrımlarının sayısına da bağlı değildir. Zîrâ bâzı balıkların beyin kıvrımlarının sayısı insan beynindekinden daha fazladır. İlim adamları bunu daha İlmî metodlarla araştırmalarına rağmen ortak bir sonuca henüz ulaşılamamıştır. Beynin veya sinir hücrelerinin bir özelliği, uyarılabilir olmalarıdır. Bir sinir hücresi uyarıldığı
BEYİN
Orta çukurun arka- , a çukur
ve lündeki kıvrım
Frontal lob
Yan lerkezî çukur
mporal lob
Beynin lob ve yarıkları:
zaman ortaya çıkan uyan dalgası hücreden hücreye yayılır. Bu, ateşlenen barutta her tâneciğin bir sonraki barut tânesini ateşlemesine benzetilebilir. Sinir hücrelerini uyaran tesirler ısı, ışık, ses, temas olabilmektedir. Uyan bir hareket veya aktif bir cevap uyandıracaksa, sonuçta ortaya çıkan cevap yine sinir uzantılarıyla kaslara ulaştırılır. Burada karar organı beyindir. Ancak reflekslerde durum daha değişik olup istek dışı olarak hareket ortaya çıkmaktadır. Kimyâsal olarak, beynin başlıca yapı maddesi proteindir. Fakat vücudun diğer organlarında fazla bulunmayan bâzı yağlı maddeler (le- sitin gibi) beyinde bol miktarda bulunmaktadırlar. Sinir faaliyetinin enerjisi glükozun (bir basit şeker) oksijenle yanmasından sağlanır. Beynin kimyâsal veya fiziksel özellikleri vücudun diğer organlarındakinden fazla bir fark göstermez.
Omurgalı hayvanların da bir beyni olduğu bilinmektedir. Daha basit yapılı canlılann bir sinir sistemi bulunmasına rağmen bir beyinleri yoktur. Omurgalı hayvanlar ve insan ana kamında cenin hâ
Beyincik
Üçüncü karıncık Kafatası
Sol beyin kabuğu
Kiriş
Beyin orta boşluğu karoidi
Orta
Dördüncü karıncık
Omurga sinirleri
Sert beyin zarı
Örümceksi zar
Yumuşak zarı
Talamus
Hipota
siniri Hipofiz bezi
Omurilik köprüsü
Omurilik
Yeni Rehber Ansiklopedisi 377
BEYİN İLTİHABI
Beyin urları, darbe ve çarpmalar ile meydana gelen kırık ve kanamaların yaptığı basınçlar, anevrizma gibi damar hastalıklarının cerrâhî usûllerle tedâvisiyle de “Beyin Cerrâhî” dalı uğraşır.