Dahhak Bin Ehhled

Fıkıh ve hadîs âlimi. Künyesi Ebû Âsim olup, Nebil diye tanınır. İsmi, Dahhâk bin Mahled hin Müslim bin Dahhâk Şeybânfdir. Aslen Basrah olup, 122 (m. 739) senesinde Mekke’de doğdu. Hadîs ilminde hâfız (yüzbin hadîs-i şerîfî râvileriyle birlikte ezbere bilen) olan Dahhâk bin Mahled 211 (m. 826) yılında Basra’da vefât etti. Fakat ba’zı kaynaklarda 212 veya 213 yıllarında vefât ettiği bildirilmektedir. Dahhâk bin Mahled, zamanın birçok âlimlerinden ilim aldı. Başta Ca’fer bin Muhammed, İbn-i Ctireyc, Süfyân-ı Sevrî ve Şu’be bin Haccâc gibi meşhûr âlimler olmak üzere, Yezîd bin Ebî Ubeyd, Eymen bin Nâbil, Şebib bin Bişr, Süleymân etTeymî, Osman İbn-i Sa’d, Ma’ref bin Harbûz, ibn-i Avn, İbni- Aclân, İbn-i Ebî Zi’b, el-Evzâî, Sa’îd bin Abdülazîz, Sevr bin Yezîd er-Rahbî, Ca’fer bin Sevbân, Hanzala bin Ebî Stifyân, Hayve bin Şüreyh, Zekeriyya bin Ishâk, Sa’îd bin Ebî Arûbe, Abdülhamîd bin Ca’fer, Uzrat bin Sâbit, Ömer bin Muhammed bin Zeyd el-Ömerî, Osman bin el-Esved, Ömer bin Sa’îd bin Ebî Husayn, Mâlik bin Enes, Hişâm bin Hassân, Müzâhir bin Eşlem, Kurre bin Hâlid ve birçok âlimden ilim öğrenip hadîs-i şerîf rivâyet etti. Dahhâk bin Mahled, ilim tahsili için Mekke’ye gitmiştir. Nitekim, îbn-i Cüreyc vefât edinceye kadar Mekke’de kaldı ve ilim tahsilinden sonra Basra’ya döndü. Dahhâk bin Mahled hakkında Osman edDârimî ve İbni- Maîn “O, sikadır.” el-Iclî “O, çok hadîs bilen sika âlimdir ve fakihtir.”, Ebû Hâtim “O, sadûktur”, İbn-i Sa’d “O, fakih ve sika âlimdir.”, Ömer bin Şebbet “Allaha yemîn ederim ki, O’nun benzerini görmedim.”, el-Halîlî “O, Allahtan korkan, zühd, ilim ve dm sâhibi bir âlimdi” demektedirler. Dahhâk bin Mahled, birçok talebe yetiştirmiştir. Bunlardan Cerir bin Hâzım, elEsmâî, el-Harîbî, Ahmed, Ish âk bin Râheveyh, Ali bin el-Medînî, Ishâk bin Mansûr el-Kûsec, Haccâc bin Şâir, Haşan bin Ali el-Havlânî, Ebû Hayseme, Abbâs bin Abdülazîm el-Anbârî, Abdullah bin Ishâk el-Cevherî, Abdullah bin Muhammed el-Müsnedî, Ömer bin Ali, Bendâr, Ebû Mûsâ, Ebû Gassân el-Müsned, Muhammed bin Abdullah bin Numeyr, ezZehlî, Hârun el-Hammâl, Ya’kûbed-Durkî, oğlu Ömer bin Ebî Âsim, Ebû Ca’fer edDekîkî, Abbâs ed-Devrî, el-Hâris bin Ebî Usâme, Ebû Müslim el-Kecî ve Muhammed bin Hibbân bin Ezher el-Basrî ilim alıp hadîs-i şerîf nakletmişlerdir. İmâm-ı Buhârî hazretleri, bizzat Dahhâk bin Mahled’den şöyle işittiğini bildirir: “Ben gıybetin haram olduğunu öğrendiğimden beri, hiçbir kimseyi gıybet etmedim.” Şöyle anlatılır. “Birgün Basra’ya fil gelmişti. Halk onu görmek için dışarıya çıkmıştı. İbn-i Cüreyc de Dahhâk’a “Sen niye bakmıyorsun?” diye sorunca o “Ben onu senden daha ciddî bulmuyorum” dedi. Bunun üzerine, İbn-i Cüreyc bu sözden hoşlanarak, ona “Sen nebilsin” demiştir. (Nebil şerefli kimse ma’nâsmdadır.) Rivâyet ettiği hadîs-i şerîfte Peygamber efendimiz (s.a.v.) Yemen’e Muâz bm Cebel’i vâli ve zekât tahsili için gönderirken o’na şöyle buyurdu: “Sen ehl-i kitabdan (yah’udilerden ve hıristiy anlar dan) olan bir grupla karşılaşacaksın. Onların yanm a varınca, önce onları, Allahtan başka ilâh olmadığına ve Muhammed’in, Allahın Resûlü olduğuna tasdike (inanmaya) da*vet et. Eğer bunu kabûl ederlerse onlara, Allahın beş vakit namazı farz kıldığını haber ver. Bunu da kabûl ettiklerinde, Allahü teâlânın zenginlerin fakirlere zekât verm esini emrettiğini bildir. Bunu da kabûl ederlerse, zekât alırken sakın malların (sadece) en iyisini seçme. Mazlûmun ahım alm aktan çekin! Çünkü Allahü teâlâ mazlûmun duâsını (âhını) hemen kabûl eder Dahhâk bin Mahled’in “Cüz” isminde bir hadîs kitabı vardır.