DAKTİLO

DAKTİLO; Alm. Schreibmaschine (e), Fr. Machine
(f) a écrire, dactylographe (m), İng. Typewriter
.Bir klavye aracılığıyla harekete getirilen
harfleri mürekkepli bir sistem yardımıyla kâğıda
basarak yazı yazan makina.
İlk yapılışı 1829’da Teroitli William Austin
Burt tarafından gerçekleştirildi. Tipograf adı verilen
bu makina elden daha yavaş yazıyordu. Bundan
sonraki denemeler pek başarılı olamadı. Aradan
40 yıl geçtikten sonra Sholes 1868’de ilk pratik
daktiloyu yaptı. Remington’un 1878’de yaptığı
daktilo ise bir dikiş makinasının üzerine yerleştirilmişti.
Şaryo dikiş makinasının pedalına
benzeyen bir pedalla döndürülüyordu. Makina ise
silik ve büyük harf yazabiliyordu. Bu mahsurlarının
yanında büyük ve pahalı olması piyasaya sürülmesine
engel oldu. Remington, Royal Smith
gibi Amerikan firmaları yanında İtalyan Underwood-
Olivetti, Alman Olympia, Adler ve Triumph
ve İsveç Facit firmaları da daktiloların yapımında
görülen çeşitli kusurları yavaş yavaş düzelterek bugün
kullanılan daktiloya benzeyen makinalar yaptılar.
Sholes’in yaptığı makinayı inceleyen Thomas
Edison, elektrikle çalışabileceğini söyleyerek üzerinde
çalışmaya başladı. Edison, çubuğun elektromıknatısla
hareket ettiği elektrikli daktilo makinası
yaparak 1872’de patentini aldı.
Çeşitli deneme ve üzerinde yapılan çalışmalardan
sonra 1930 yılında seri halde elektrikli makinaların
satışına başlandı. Piyasada tutunması,
seri iş yapması bunun üzerinde firmaların çalışmasını
sağladı. Her geçen gün daha mükemmelleri
çıkarak günümüze kadar gelindi.
Mekanik daktilo: Elektriksiz olup, mekanik
olarak çalışırlar. Parmakla kuvvetle tuşa vurulunca,
kaldıraç tertibatıyla tuşun bağlı olduğu harfkalkar ve şeride vurur. Şerit de sanlı olan kâğıt üzerinde
o harfin izini bırakır. Harfler vuruldukça
şaryo otomatik olarak ilerler. Yazının düzgün çıkması
şeride, vuruşun kuvvetine, tuşlara iyi basılıp
basılmamasına bağlıdır.
Elektrikli daktilo: İşleme prensibi mekanik
ile aynıdır. Tuşa basıldığında harfin şeride, dolayısıyla
kâğıda vurma işlemi elektrikî olarak gerçekleştirilir.
Ancak IBM 1961’de Selectric ismini
verdiği modelle harflerin çubukları yerine, harflerin
bulunduğu yazı topunu getirdi. Seçilen harfe
göre bu yazı topu dönebilerek, kağıt tarafına ilgili
harfi getirebilmektedir. Yazı topunun değiştirilmesiyle
değişik türde harfleri kullanmak mümkündür.
Elektrikli daktiloların (yazıcıların); kaset
şeritli ve silicili, çubuklu elektrikli daktilo,
küreli elektrikli daktilo, papatya tipi elektrikli
daktilo… gibi çeşitleri de vardır.