DALMAÇYA

DALMAÇYA; Alm. Dalmatien (pl), Fr. Dalmatie
(f), İng. Dalmatia. Hırvatistan’da Adriya
Denizi boyunca uzanan dar bir kara parçası. İstria
Yarımadasından başlayıp kuzeyde Cattaro Körfezine
ulaşır. Kıyı boyunca yer alan irili ufaklı adaları
da içine alır. Ülke topraklarının çoğu bir platodan
meydana gelmektedir. Platonun üstünde Dinarik
Alpleri Sıradağları bulunmaktadır.
Dalmaçya toprakları 1918 yılına kadar Avusturya
idâresinde bulunuyordu ve yüzölçümü 12.830
km2 idi. Yaklaşık 650.000 nüfûsu vardı. Yugoslavya
idâresine geçtikten sonra Split ve Dubrovnik
adı altında ikiye bölünerek güney ucunda yer alan
Kotar’dan ayrılmıştır.Dalmaçya toprakları jeolojik yapısı bakımından
tebeşir ve eosen kalkerleri ihtivâ eder. Son derece
verimli kırmızı toprakları, hava aşındırmaları
sonucu meydana gelmiştir. Zramanja, Krka ve
Çetini gibi ırmaklar ülke topraklarını sulamaktadır.
Karstik bölgede irili ufaklı pekçok göl yer almaktadır.
Ülkenin kıyı kesimlerinde iklim Akdeniz iklimi
özelliğini taşır. Riviera ve Yunanistan kıyılarına
nisbetle kışları daha ılık, yazları ise daha serindir.
Ülkenin iç kısımlarında sert kara iklimi hüküm
sürer. Güney bölgesinde yer alan adaları, önde
gelen turistik yerlerdir. Bellibaşlı büyük şehirleri
olan Split, Dubrovnik, Siberik, Zatar, ülkenin
Adriya Denizi kıyılarında yer alırlar ve daha çok deniz
yolu ile birbirlerine bağlıdırlar. Ülke ahâlisinin
çoğunu Sırplar ve Hırvatlar teşkil etmektedir. İtalyan-
Venedik kültürü tesiri altındadırlar. Ülke halkı
Hıristiyan olup, Katolik mezhebindedirler. Güney
kesimlerinde Ortodokslar da bulunmaktadır.
Halk genellikle millî kıyâfetleriyle dolaşır. 1898 yılma
kadar ülkede Dalmatça konuşuluyordu. Günümüzde
ise Sırpça ve Hırvatça konuşulmaktadır.
Dalmaçya’da tarla zirâati, hayvancılık ve balıkçılık
gelişmiş bir vaziyettedir. Başlıca gelirleri ton balıkçılığı
ve sünger avcılığıdır. Ayrıca denizcilik, gemicilik,
ev sanâyi ve yağcılık da oldukça gelişmiştir.
Limanları ve adaları işlek olup, askerî savunma
bakımından ehemmiyet arz ederler.
Dalmaçya ülkesi, eski çağlarda İllirya’nın bir
parçasını teşkil ediyordu. Romalılarla yapılan birçok
harplerden sonra, M.Ö. 33 yıllarında Augusta
tarafından İllirium bölgesine, Büyük Theodosius
zamânında Batı Roma’ya, 489’da Doğu Gotları
ülkesine, 526’da da Bizans İmparatorluğuna katılmıştır.
Mîlâdî 7. asırda Hırvatların ve Sırpların
eline geçen bu ülke sonradan Macarların istilâsına
uğrayarak elden çıktı. Macarların elindeyken ayrıca
Venediklilerin de istilâsına uğrayan, 16. asırda
Osmanlı mücâhitlerinin akınları sonucu iç bölgelerine
varıncaya kadar fethedilmiş ise de,
1699’da yapılan Karlofça Antlaşması ve 1718’de
yapılan Pasarofça Sözleşmesi sonucu Venediklilerin
eline geçmiştir. Daha sonraki devirlerde
Avusturya, Fransa ve yine Avusturya’nın eline geçen
bu ülke, Birinci Cihan Harbi sonucu yıkılan
Avusturya-Macaristan Devleti elinden çıkarak Yugoslavya
ile birleştirildi. 1915 yılında İtalyanlar ülkenin
bütün kuzey yarısına sâhip çıkmak istemişlerse
de, ABD’nin müdâhalesi ve yapılan Rapollo
Antlaşması ile ancak Zara üzerindeki toprakları ve
stratejik önemi olan birkaç adayı alabilmiştir. 1990
senesinden sonra doğu blokunda görülen liberalleştik*
“Yugoslavya’ya da sıçradı. Yugoslavya’yı
meydana getiren cumhûriyetler bağımsızlıklarını
îlân ettiler. Dalmaçya, Hırvatistan Cumhûriyeti
topraklarında kaldı.