EFEDRİN

EFEDRİN; Alm. Ephedrin (n), Fr. Ephedrine
(f) İng. Ephedrine, Tıpta geniş kullanma alanı
olan alkaloit türünden bir ilâç. Kimyasal olarak formülü
C10H15NO olup, esas alkaloittir.
Efedra vulgaris isminde tropikal bir çalıda
bulunur. İlk defa Çin’de elde edilmiş ve Uzakdoğu’da
asırlar boyu kullanılmıştır. 1920’lerde batıda
kullanılmaya başlanmıştır. Bu ilâç aynı zamanda
sentetik olarak da hazırlanır. Farmakolojide
efedrinin fonksiyonu adrenalininki gibidir.
Efedrin merkezi sinir sistemini uyarır ve yeterli
dozda küçük kan damarlarını kasar, kan basıncını
yükseltir, kalp hızını düzenler. Aynı zamanda
bronşları ve göz bebeklerini genişletir. Değişik
fizyolojik etkilerinden dolayı çok sayıda terapatik
(tedâvi ile ilgili) uygulama alanı vardır. Efedrin
bronşiyal astım tedâvisinde kasılı bronşları gevşetmek
için ve bâzı allerjilerde burundaki kanlanmayı
giderici olarak kullanılır. Aynı zamanda
düşük kan basıncını yükseltmek için ve merkezî sinir
sistemini etkileyen zehirlere karşı bir panzehirdir.
Göz doktorları göz muayenesinde gözbebeğini
genişletmek maksadıyla kullanırlar. Bunun
istenmeyen yan etkisi; özellikle yüksek dozlarda
rahatsızlık vermesi, aynı zamanda huzursuzluk,
çarpıntı ve uykusuzluğa yol açmasıdır.
Efedrin asimetrik karbon atomu bulundurur. Dört
stereizomerik hâli vardır.