Her Söz Her Akla İşlemez
Tarih boyunca düşünürler, insanlara nasıl hitap edilmesi gerektiği konusunda derin öğütler bırakmıştır. Bunlardan biri de Endülüs’ün büyük filozofu İbn-i Rüşd’dür. Onun şu sözü, çağlar ötesine seslenen bir bilgelik taşır:
“İnsanlara akılları yettiği kadar hitap ediniz, ötesine geçmeyiniz.”
Bu söz, aslında çok basit ama bir o kadar derin bir gerçeği anlatır: Her bireyin idrak kapasitesi farklıdır. Bir insana söylemek istediğiniz şey, onun hazır bulunuşluğu kadar anlaşılır. Eğer karşınızdaki kişi anlamaya hazır değilse, en doğru sözler bile karşılık bulmaz.
Günümüzde iletişim problemlerinin en büyük sebeplerinden biri de budur. İnsanlar çoğu zaman karşındakini tanımadan, onun bilgi seviyesini ya da anlam kapasitesini hesaba katmadan konuşur. Oysa etkili iletişim, muhatabın seviyesine göre şekillenir.
Bu noktada şunu hatırlamak önemlidir: Her söz, her akla işlemez. Bazen susmak, bazen basitleştirmek, bazen de derin sözleri zamanı gelince söylemek gerekir.
İbn-i Rüşd’ün bu tavsiyesi, yalnızca bireysel ilişkilerde değil; eğitimde, liderlikte, hatta sanat ve edebiyatta bile geçerlidir. Çünkü anlamak, anlatmaktan önce gelir. Anlamayan birine en güzel hakikatleri anlatsanız bile, sözleriniz boşa düşer.
Sonuç olarak: İnsanlara hitap ederken, onların anlayabileceği ölçüde konuşmak; iletişimde hem bilgelik hem de inceliktir. İbn-i Rüşd’ün yüzyıllar öncesinden gelen bu öğüdü, bugün de tazeliğini koruyor:
“Her söz her akla işlemez.”
