LOBİ

LOBİ; Aim. Lobby, Vandelhalle, Fr. Couloir
(m), Lobby, İng. Lobby. Amerika’da, eski parlamenterlerin,
parlamento (Kongre) binâsında meydana
getirdikleri grup. İngilizce olan lobby kelimesi,
“hol, koridor, kulis” mânâlarına gelir.
ABD’de Temsilciler meclisi ve Senato eski üyeleri,
kongre koridorlarında dolaşırlar ve buralarda lobi
adı verilen bir grup meydana getirirler. Bu gruplar
resmî değildir. Amerika’da yaşayan azınlıklar vâsıtasıyla,
dış devletlerin menfaatlerini temin etmeye
çalışan lobiler de mevcuttur.
Lobicilik önceleri suç sayılmış ve yasak edilmişti.
Fakat devlet bunlarla baş edemeyince 1946
târihli bir kânunla, belli şartlarla serbest bırakıldı.
Buna göre, lobiler, hangi devlet adına çalıştıklarını,
aldıkları yardımları, kimden aldıklarını bildirecekler
ve fiş keseceklerdi. Bugün gelirleri milyarlarca
doları bulan lobiler mevcuttur.
Amerika’da birçok önemli mesele ve konu
parlamento koridorlarında lobiler tarafından halledilmektedir.
Amerika’da bugün yürürlükte olan
1787 târihli Anayasa, başkanlık hükümeti sistemini
kabul etmiştir. Bu sistemde yasama organı durumundaki
kongre ile, yürütmeyi tek başına temsil
eden Başkan, karşılıklı olarak son derece geniş
yetkilere sâhiptir. Bu sistemde kongre, Başkana güvensizlik
oyu verip düşüremeyeceği gibi, başkanın
da, kongreyi feshederek, seçimlere gitmek yetkisi
yoktur. Bu sebeple Amerika’daki sistemin işlemeyeceği,
günün birinde donup kalacağı zannedilmiştir.
Fakat lobi sistemi sâyesinde başkanlık rejimi
işleyebilmiştir. Çünkü kongre ile Başkan arasında
herhangi bir konuda ihtilaf çıkarsa, araya derhal
lobi girmekte ve meseleyi hallederek aralarını
bulmaktadır. Yâni her iki tarafı sulh edip asgarî
müşterekte birleşmelerini sağlamaktadır. Lobi,
Başkan ile kongre arasında köprü vazifesini görmektedir.
Bunlar eski parlamenterler oldukları
için siyasî sahada tecrübeleri oldukça fazla politikacılardır.
Bu yüzden arabuluculuk faaliyetini
çok iyi başarırlar.Lobiler, bazan dış devletlerin menfaatlerini
korumak için de kurulur ve faaliyette bulunur.
Hattâ bunlar, “Rum lobisi”, “Ermeni lobisi”, “İsrail
lobisi”gibi isimler alabilmektedirler. Bu lobiler
belli gruplar ve devletlerin menfaatleri için
çalışırlar. Meselâ Rum lobisi Yunanistan lehine,
Amerika Kongresinden karar çıkmasını sağlamaya
çalışırlar. Aynı lobi, diğer taraftan da Amerikan
Kongresinde Türkiye aleyhine faaliyetlerde bulunurlar.
Türkiye’ye yapılacak askerî ve ekonomik
yardımları engellemeye ve mikdârını azaltmaya
çalışırlar.
Çok önemli etkisi olan lobiler için “Üçüncü
Meclis” tâbiri kullanılmaktadır. Yâni Temsilciler
Meclisi ve Senatonun yanında üçüncü bir meclis
olarak lobi gözükmektedir. Bâzıları da lobicilik
için, “Koridor Parlamentasizmi” tâbirini kullanmaktadırlar.
Bunlara “Kanun Simsarları” diyenler
de vardır.
İlk zamanlar suç sayılan lobicilik, artık bir
meslek hâline gelmiş ve eski parlamenterlerin inhisârmdan
(tekelinden) çıkmıştır.