MAHPEYKER SULTAN

MAHPEYKER SULTAN; Sultan Birinci Ahmed
Hanın zevcesi, Sultan Dördüncü Murâd ile
Sultan İbrâhim Hanın anneleri. Kösem Sultan da
denen Mahpeyker Sultan, 1592’de doğdu. Sultan
Birinci Ahmed’le evlenen Mahpeyker Sultanın,
Şehzâde Murâd, Şehzâde Kâsım, Şehzâde İbrâhim
adlı oğulları ile Fatma Sultan isimli bir kızı oldu.
Sultan Birinci Ahmed’in genç yaşta ölmesi ile
yirmi yedi yaşında dul kaldı. Sultan Dördüncü
Murâd’ın tahta geçmesi ile Vâlide Sultan oldu.
Zekâsı, kâbiliyeti, devlet işlerindeki ince anlayışı
ile iki oğluna da yardım etti. Otuz sene devletin
idâresinde başarılı hizmetleri görüldü.
Aklı ve zekâsı, güzelliği, hayrat ve hasenâtı ile
meşhûr sâlihâ, afife (temiz) bir hanım idi. Bâzı târih
kitaplarında katı yüreklilikle ithâm olunmakta
ise de, bıraktığı eserler onun dindar, cömert ve
iyiliksever olduğunu göstermektedir.
Çok şefkatli olan Mahpeyker Sultan, çevresindeki
fakirlere bir daha kimseye muhtaç kalmayacakları
şekilde yardım ederdi. O, bu davranışı ilepekçok kimsenin kalbini fethetmişti. Mahpeyker
Vâlide Sultan, her sene Receb aymda, kıy âfet değiştirip,
araba ile hapishânelere gider, borç yüzünden
hapse düşenleri, borçlarım ödemek sûretiyle hapisten
kurtarırdı. Kâtiller hâriç, bütün mahkumlara
yardım elini uzatırdı. Hizmetindeki câriyeleri, eğitip
terbiye ettikten sonra, serbest bırakıp, her birine
kâbiliyetine göre çeyizler, bir miktar mücevher
ile birkaç kese de para verir ve uygun gördüğü kimselerle
evlendirirdi. Yetim ve kimsesiz kızları araştırır,
çeyizlerini düzerek evlendirirdi.
Mahpeyker Sultanın yaptırdığı hayır eserlerinin
başında Üsküdar’daki Çinili Câmii gelmektedir.
Câminin yanında ayrıca mektep, çeşme, dârülhadîs,
çifte hamam ve sebil inşâ ettirmiştir. Boğaziçi’nde
Anadolu Kavağı, Yavuz Selim civârmda (Çarşamba’da)
Vâlide Medresesi Mescidi ile büyük sanâyi
ve ticâret yeri olan Çakmakçılar Yokuşunda büyük
Vâlide Hanı ile içindeki mescidi yaptırdı.
Rumelide milyonlar değerinde vakıfları ve
hayrâtı vardır. Yeni Câminin temeli de Mahpeyker
Sultan tarafından atılmıştır. Ayrıca her sene Mekke-
i mükerreme ile Medîne-i münevveredeki fakirlere,
sürre alayı ile gönderilmek üzere, vakıflarda
bulunmuştur. Mahpeyker Vâlide Sultan, 1651
târihinde çıkan bir isyân sırasında Topkapı Sarayı’ndaki
âsiler tarafından şehîd edildi. Zevci Sultan
Ahmed Hanın Sultanahmed Câmii yanındaki
türbesine defnedildi.