MÂLİ TEKELLER

MÂLİ TEKELLER; Aim. Finanzmonopol (n),
Fr. Monopole (m) Fiscal, İng. Fiscal monopoly.
Devletin, gelir sağlamak maksadıyla, bir mal veya
hizmetin üretiminden nihâî (en son) tüketiciye
devrine kadar geçirdiği muhtelif safhaların birini,
birkaçını veya hepsini, kendi tekeline alması. Mâlî
maksatlarla konulan tekellerin içinde, genellikle
bir istihlâk vergisi yer almaktadır. Bu bakımdan
tekel, esas îtibâriyle bir vergileme tekniği olarak
görülür.
Mâlî tekellerle devlet iki türlü gelir sağlamaktadır.
Bunlardan birincisi, tekele tâbi maddeye
konan istihlak vergisidir; İkincisi bu maddenin
satışından elde edilen kârdır.
Mâlî tekeller çağımızda hayli azalmış, sayıları
ve uygulama alanları gittikçe sınırlandırılmıştır.
Bunun sebebi, tekel vasıtasıyla gerçekleştirilmeye
çalışılan amaçların başka araçlar kullanmak
sûretiyle de gerçekleştirilebilir olmasıdır.Türkiye’de mâlî tekellere misal olarak tütün,
sigara, tuz ve alkollü içkiler tekelleri gösterilebilir.
Daha sonra kibrit ve çakmaktaşı tekelden çıkarılmış,
alkollü içkiler tekeli yalnız yüksek alkol
dereceli içkilerde bırakılmıştır