MÂLİYE

MÂLİYE; Aim. Finanzen (pl.) finanzwesen (n),fınanzverwaltung
(f), Fr. Finances (pl.) affaires (f.pl.)
financieres, İng. Finance. Devletin yapmakla yükümlü
olduğu faaliyetlerle ilgili gelir ve giderlerin
ve bu gelir ve giderleri düzenleyen kâidelerin tamâmı.
Milletin temel unsuru olan fertlerin, çeşitli ihtiyaçları
vardır. Bu ihtiyaçlardan bir kısmı ferdî çalışmalarda,
bir kısmı belediye, vakıf, şirket gibi kuruluşlarca,
bir kısmı da devletçe karşılanmaktadır.
Devletin savunma, millî eğitim, güvenlik gibi
kamu hizmetlerini mutlaka zamanında yapması gerekir.
Bu hizmetler kaçınılmaz hizmetlerdir. Bunun
yanında fertlerin refahını arttırmak, yeni iş sahaları
açmak maksadıyla yatırımlara da girişmesi devletin
aslî görevlerindendir. Devlet, yapacağı masrafları
genel ve katma bütçe kânunlarıyla tesbit eder.
Adı geçen masrafların yapılması mecburî olduğundan
şahıslarda ve diğer kuruluşlardakinin tersine, gelirlerin
giderlere göre düzenlenmesi mecburiyeti
vardır. Kamu gelirlerinin büyük kısmını vergi gelirleri,
az bir kısmını ise işletme gelirleri ile, millî emlâk,
kirâ ve satış gelirleri teşkil eder. Yıllık bütçenin
büyüklüğü, vergilerin nisbetine ve yeni vergilerin ihdâsına
(ortaya konmasına) sebeb olabilir.
Belediye ve il özel idârelerinin işlemleri, kamu
mâliyesi ile yakından ilgilidir. Mahallî idâreler, kânunların
verdiği yetki çerçevesi içerisinde kendi
belediye ve il hudutları dâhilinde vergi toplamakta
ve gelir sağlayıcı işletmelere yatırımlar yapmaktadır.
Türkiye’de, devletin vergi gelirlerinden kânunla
belirlenen nisbetteki miktarı, belediyelere ve
il özel idârelerine ayrıca tahsis edilmektedir.
Ekonomik ve mâlî konular, zamanımızda, bütün
kişileri, kısmen ve kuruluşları yakından ilgilendirdiğinden,
“kamu mâliyesi” yanında, bütün iktisâdî
ve sosyal hayatı, şirketleri, vakıfları, beynelmilel
kuruluşları ilgilendiren “mâliye” kavramı
yerleşmiş ve rolü her geçen gün artmaktadır.