MALTA

MALTA
DEVLETİN ADI……………..Malta Cumhûriyeti
BAŞŞEHRİ……………………………………… Valetta
NÜFÛSU……………………………………….. 360.000
YÜZÖLÇÜMÜ………… …………….. ……..316 km2
RESMÎ DİLİ…………………….Maltaca, İngilizce
DÎNİ……:……………….. …… …………………Katolik
PARA BİRİMİ………………………..Malta paundu
Akdeniz’de, Cebelitarık-Süveyş yolunun ortasında,
Sicilya’nın 97 km güneyinde bulunan 5 küçük
adadan ibâret bir ülke.
Târihi
Malta, Akdeniz’de merkezî bir yerde olup,
doğu ve batı arasında uğrak bir liman, Müslüman
ve Hıristiyan âlemleri arasında bir köprü, Afrika
ve Avrupa arasında bir atlama taşı durumundadır.
Sâhip olduğu stratejik konumu bakımından önemli
olduğu için asırlar boyu istilâlara uğramıştır.
Sırasıyla Fenikeliler, Kartacalılar, Romalılar ve
Bizanslılar ülkeyi işgâl etmişlerdir. 870 yılındaAraplar Malta’yı fethettiler. İki asır Arap medeniyeti
altında yaşayan Malta 1090 yılında Sicilya’ya
bağlandı. 1530’da Beşinci Charles, Malta’yı
Sen Jan Şövalyelerine hediye etti.- ~
Zamânın cihan devleti Osmanlılar, Avrupa seferleri
için Malta’yı kendisine bağladı. 1551 yılında
ünlü denizci Turgut Reis ve Sinan Paşa komutasındaki
Osmanlı donanması Malta’yı kuşatarak hedef
olan Gozo Adasını fethetti. 1798 yılında Fransa Napolyon
ile Malta’yı eline geçirdiyse de iki yıl sonra
İngiltere’ye bırakmak zorunda kaldı. Uzun yıllardan
sonra 1964 yılında Malta, İngiltere hâkimiyetinden
kısmen de olsa İngiliz Milletler Topluluğuna
üye olarak kurtuldu. Nihâyet 1979’da bu üyelikten de
kurtularak müstakil bir cumhûriyet oldu.
Fizikî Yapı
Asya, Avrupa ve Afrika kıtaları arasında konum
îtibâriyle büyük önemi olan Malta, beş adadan
ibârettir: Malta, Comino, Gozo, Kemmunett ve
Filfla. Bunlardan ülkeye adını veren Malta 246
km2, Gozo 67 km2 ve Gomino 2,6 km2dir. Diğer iki
ada oldukça küçük olup, henüz yerleşim merkezleri
hâline gelmemiştir. Malta, Sicilya Adasına 97
km, Afrika kıtasına ise 290 km uzaklıktadır. Ülkenin
yüzölçümü 316 km2dir.
Toprakları kuzeydoğuya doğru meyilli bir seri
alçak yaylaları ihtivâ eder. Yüksekliği pek fazla
olmayıp, ortalama 250 m civârındadır. Ülkede
dağ, nehir ve göl yoktur. Kuzey ve doğu kıyıları
çok girintili çıkıntılı olmasına karşılık, güney ve
güneybatı kıyıları oldukça düzdür. Kıyılar çoğunlukla
kayalıktır. Tabiî limanları düzgün olup,
adaların hepsinde toprak örtüsü ince, mevcut kayalıkların
arası kireçtaşı tabakalarıyla doludur.
İklim
Genel olarak tipik Akdeniz iklimi hâkimdir.
Yılın büyük bir bölümü açık ve güneşli geçer. Yaz
ayları sıcak ve kurak, kış ayları ılık ve yağışlıdır.Ortalama yağış miktarı yıldan yıla 250 mm ile
550 mm arasında değişir. Yaz aylarında güneydoğudan
esen sıcak ve kumlu rüzgâr, kuraklık tehlikesini
berâberinde getirir. Su kaynaklarının giderek
azalması kuraklığı arttırdığı gibi topraklarından
alman mahsulün miktarının dengesiz olmasına
sebep olur. Kayalık arâziden meydana gelen
Malta Adasının toprak örtüsü çok incedir.
Kuzeydeki taraçalı vâdiler nisbeten yeşil alanlarla
kaplı olup, ekime elverişliyse de diğer bölgeler
verimsizdir.
Tabiî Kaynakları
Tabiî kaynaklar bakımından oldukça fakir bir
ülkedir. Zâten yetersiz olan bu kaynaklar her yıl
sun’î olarak artan nüfusa kifâyet etmemektedir.
Endüstriyel hammadde kaynakları mevcut değildir.
Sâdece Libya ile arasında petrol aramaları yapılmaktadır.
Ülkenin en önemli kaynağı kayalar
arasındaki kireç tabakalarıdır. Kireçtaşı inşaat sektörünün
önemli bir maddesi olup, adanın mîmârî
çehresine ayrı bir özellik vermektedir. Akarsu ve
göller olmadığı gibi ağaçlıklı bölgelere nâdiren
rastlanmaktadır.
Nüfus ve Sosyal Hayat
Halkın etnik yapısı oldukça karışıktır. Ülkenin
ilk yerlilerinin Fenikeliler ve Kartacalılar olduğu
tahmin edilmektedir. Uzun yıllar Arap medeniyeti
tesirinde yaşamışlardır. Bu yüzden Malta dili İtalyanca
(Kartaca dili) ve Arapça karışımı olup, Semitic
dil grubuna girer. İngilizce oldukça yaygındır
ve resmî dil olarak kabul edilmiştir. Ayrıca bir
miktar İtalyanca da konuşulur. Halkın çoğu Katoliktir.
Önceleri, nüfus gittikçe azalmaktaydı. İngilizlerin
buraya askerî garnizonları açmasıyla
nüfus artışı sağlandı. Doğum oranı ölüm oranının
4 katına çıktı. Her yıl Avusturya, Kanada,
ABD ve İngiltere’ye göçmen olarak gidip yerleşenler
sâyesinde hızlanan nüfus artışı frenlenerek
nüfus dengesi sağlandı.
Halkın önemli bir kısmı balıkçılıkla geçinir.
Geri kalan kısmı gemi tâmir tezgahlarında ve tarım
alanlarında çalışır. Târihî yerleri ve her zaman
sıcak olan iklimi turistlerin ilgisini çektiğinden
turizmde gelişme sağlanmıştır. Valetta ve Sliema
şehirleri turizm ve ticâret merkezleridir.
Halkın % 85’i okur yazardır. Eğitim ve öğretim
6-16 yaş grubu için mecbûri olup, İngilizcedir.de Kimyâ ve Teknoloji Akademisi mevcuttur. Halkın
refah seviyesi yüksektir.
Siyâsî Hayat
Malta, 1974 yılında demokratik parlamenter
sisteme geçmiştir. Anayasaya göre beş yılda bir seçilen
65 üyeli Temsilciler Meclisi yasama ve yargı
yetkisini taşır. Yürütme yetkisi devlet başkanı –
na âittir. Devlet Başkanı meclis tarafından seçilir.
Bu da Başbakanı tâyin eder ve Başbakanın seçtiği
on bir bakanı Devlet Başkanı onaylar.
Ekonomi
Malta, ekonomik açıdan, diğer Akdeniz ülkelerine
nazaran daha iyi durumdadır. Ekonomisi
daha çok turizm, gemi yapımı, tarım ve hayvancılığa
dayanır. İngilizler ülkeye “Kale Ekonomi sistemini”
uygulamaktadır. Böylece Malta ekonomisi
harp zamanlarında gelişirken sulh zamanlarında
birdenbire çökmekte ve bu durum ekonomik
dengesizliğe sebeb olmaktadır. Bunun yanında İngiltere,
Çin, Libya ve Suudî Arabistan’dan alman
dış yardımlar ve Milliyetçi Partinin uyguladığı
açık ekonomi politikası ile ekonomik kalkınma
problemi halledilmiş oldu. Yabancı sanâyi yatırımları
artarken, toplu konut yapımı; sıhhî tesisler
ve yol inşaası gibi bayındırlık hamleleri yapıldı.
Ülkede ayrıca mevcut bulunan gemi tezgâhları,
otomobil montaj fabrikası, dokuma, konfeksiyon,
sigara ve tarım ürünlerini işleyen fabrikalar ile turizm
en önemli gelir kaynaklarını meydana getirir.
İhracâtının büyük bir bölümünü çiçek, pamuk,
sebze, meyve, yapılmış kayık ve gemiler
sağlar. Adada ulaşımı temin eden bütün karayolları
asfalttır. Malta-Sicilya arasında düzenli feribot
seferleri vardır. Başşehir Valletta’da milletlerarası
bir havaalanı bulunur.