MASTAR

MASTAR; Aim. Messkluppe, Schublehre (f),
Fr.Jauge(f), vernier (m), İng. Template, templet.
Boyutları sâbitleştirilmiş kontrol âletleri. Zamânımızda
büyük ekonomik faydalar sağladığı için,
bilhassa serî üretim ünitelerinde çok kullanılmaktadır.
Bu yüzden mastarlar, serî îmâlâtın en uygun
ölçü kontrol âletleridir. Bugün sanâyi üretiminin
çok fazla olduğu ileri ülkelerde mastar ve
mastarlarla kontrol konuları çok daha ileri seviyeye
ulaşmıştır. Ülkemizde mastar kullanma alışkanlığı
henüz yenidir. Başlıca uygulama alanları:a) Serî îmâlât parçalarının boyut kontrolleri
için,
b) Başka şekilde kontrol imkânı olmayan geometrik
profil ve şekillerin kontrolleri için. Mastarlar
her îmâlât takımlarında arandığı gibi konstrüksiyon
bakımından basit ve maksada uygun olmalıdır.
Bu, mastar konstrüktörünün önemli bir
hedefidir. Basitlikteki maksat, ilkellik değildir.
Maksada uygunluğun zamanla değiştirilmesi imkânlarını
da göz önünde tutmak gereklidir.
Mastar konstrüksiyonu için önceden bâzı bilgilerin
bilinmesi lüzumludur:
a) Kontrol edilecek iş parçasının geometrik
şekli – ölçüsü – toleransı – malzemesi – îmâlâtı
miktarı.
b) Mastarlama sırası, iş parçasının işlem sırasına
göre tertip edilmelidir. Operasyon plânlarında,
işlemlerin cinsi, sırası, takımların ve aparatların
numarası gösterilir. Bu bilgiler, mastarların seçimi
ve konstrüksiyonuna tesir eden, yol gösteren
faktörlerdir.
Mastarlar uygulama yerlerine göre şöyle sınıflandırılır:
1 . îmâlât mastarları: îmâlât esnâsında iş parçasını
îmâl eden işçi tarafından kullanılır.
2. Kalite kontrol mastarları: Bir iş yerinin kalite
kontrol şûbesi tarafından iş parçalarının son
kontrolleri için kullanılır.
3. Teslimat mastarları: İş parçaları müşteriye
teslim edilirken müşteri tarafından kullanılan mastarlardır.
4. Takım mastarları: Takım îmâlâtmda kullanılan
mastarlardır.
5. Yardımcı mastarlar: Mastara ilâve edilebilen
parçalardır