MATKAP TEZGÂHLARI

MATKAP TEZGÂHLARI; Aim. Bohrbank
(f), Fr. Banc (m) de forage, İng. Boring-bench,
Drill-bench. Mâdenî parçaların üzerine silindirik
delikler açmak için kullanılan tezgâhlar. Matkap
tezgâhları çeşitli büyüklükte ve tipte olur.
Sütunlu matkap tezgâhları: Elektrik motoruyla
çalışan bir mil üzerindeki dişliden alman
hareket, diğer dişlilere iletilir. Böylece matkap
mili, çeşitli devir sayılarında çalıştırılabilir.
Delme işleminin gerçekleştirilmesine yarayan
tabla, bu tezgâhta silindirik sütun etrafında dönebilmektedir.
Büyük parçaların delinmesinde ve
delme merkezinin ayarlanmasında tablanın dönmesi
büyük kolaylık sağlar. Tabla, sütun üzerine
tesbit edilmiş bir krameyer üzerinde aşağı yukarı
hareket eder.
Radyal matkap tezgâhları: Bu tezgâh, büyük
ve ağır parçalar üzerine birden fazla delik delinmesi
gereken hâllerde kullanılır. Radyal matkaptezgâhı, geniş bir çalışma alanını içine alır. Ayarının
kolaylığı ve daha büyük iş kapasitesine sahip
olmasından dolayı, büyük ölçüdeki dik matkap
tezgâhlarının yerini almıştır.
Milin bulunduğu başlık, sütuna bağlı bir kol
üzerinde hareket ettirilerek ayarlanabilir. Bu kol,
sütun etrâfında yatay bir düzlemde istenilen konuma
göre 360° döndürülebilir. Kesici uç, oldukça
geniş bir alan içinde, herhangi bir noktaya kolaylıkla
getirilir. Ayrıca kol, iş parçasına göre aşağıya
ve yukarıya hareket ettirilir. Tabla, değişik ölçülerde
olabilir. Radyal matkaplarda çeşitli hareketleri
sağlayan birkaç motor vardır. Bu motorlar,
bulundukları kısımları ayrı ayrı çalıştırırlar.
Yatay delik açan matkap tezgâhları: Bu tezgâhlarda
kesici âlet, bir yatay eksen etrafında döner.
Kesici âleti taşıyan fener mili, kendi taşıyıcısı
içinde yatay olarak işlemektedir. Fener mili taşıyıcısının,
düşey hareketleri de vardır.
İş tablası, enine ve boyuna ilerleyebilir. Yatay
delik tezgâhı, delik açmak ve delikleri büyütmek için
yapılmışsa da, buna uygun kesiciler takılarak düzlem
yüzey de işlemek mümkündür. Bunlardan başka,
işlem sıralı matkap tezgâhlan, çok milli matkap
tezgâhları gibi çeşitli matkap tezgâhları mevcuttur.
Matkap uçları: Parçalardan talaş kaldırılarak,
silindirik bir delik elde etme işlemine “delme”
denir ve bu iş için kullanılan kesicilere de “matkap”
adı verilir.