WİLKES

(John), ıngılız siyaset adamı ve politika yazarı (Londra 1725 – ay y. 1797). 1757’de Parlamento’ya girdi, George III’ e düşmandı; 1762’de şair Churchill ile birlikte North Briton’u kurdu. Hükümete saldırıları, hoşnutsuz kişilerin coşkusu ve kralın öfkesiyle karşılandı. Ancak VVilkes’ in, özellikle Londra’da yaygın olan ünü daha çok karşılaştığı baskıdan kaynaklandı. “VVilkes davası”, milli özgürlüklerle monarşi baskısı arasındaki mücadelenin simgesi oldu ve radikal hareket bu mücadeleden doğdu. 1763’te, North Sf/ton’un 45’inci sayısında yayımlanan bir yazı yüzünden, VVilkes ve bazı kişiler, yasallığı kuşkulu koşullarda tutuklandılar; ama serbest bırakıldılar O zaman, Fransa’ya sığınan Wilkes’a  karşı müstehcenlik gerekçesiyle bir dava girişiminde bulunuldu ve Avam kamarası kendisinin ihraç edildiğini açıkladı (1764). 1768’de İngiltere’ye döndü, Middlesex’te çok parlak bir başarıyla seçildi, ardından tutuklandı, ertesi yıl yeniden seçildi. Ancak Avam kamarası, seçimi geçersiz saydı. Halk içindeki sayısız muhalifler “VVilkes ve Özgürlük” çığlıklarıyla ayaklandı. Londra baş yargıcı (1771) ve daha sonra Londra belediye başkanı seçilen VVilkes (1774), Avam kamarası’nı, tartışma tutanaklarının yayımlanması hakkını kabul etmek zorunda bıraktı. 1774’te yeniden Parlamento’ya girdi ve burada ateşli bir biçimde haklarını savundu.