Zekât:

İslâm devlete, bütün ferdleri için iş hazırlamak, iş bulmakvazifesini vermemiştir; çünkü bu, bütün üretim vasıtaları üzerindetoplum hakimiyeti veya en azından nazizmin ön gördüğüşekilde bir hâkimiyet bulunmadıkça mümkün olmaz; öylebir hâkimiyetin zararlı ve isâbetsiz yönlerinden daha önce bahsetmiştim.Bununla beraber İslâm, ferdleri kendi başlanna bı~rakakarak, herkesin kendi durumu, arzusu ve vâsıtasıyla toplumhayatında dilediğini yapmasını, sonra da toplum içinde hiçbir kimsenin, acizler, fakirler ve düşmüşlerin durumlarınıgözetmek, ihtiyaçlarını karşılamaktan sorumlu olmamasını caizve mübah görmemiştir. îslâm bir yandan ferd olarak her insana,elinden geldiği kadar, akrabasına ve diğerlerine yardımetmesi borcunu yüklerken diğer taraftan ticaret, sanâyi, ziraatve diğer meslek erbâbmdan, çalıştırdıkları kimselerin haklarınıtam olarak ödemelerini istemekte, bütün bunların üstündedevletten de şunlan taleb etmektedir:a) Sınırlan içinde bulunan hiç bir kimseyi, hayatî ihtiyaçlarındanmahrum bırakmamak.b) İşsiz kalanlann, devamlı veya geçici bir sebeple iş yapamaz,çalışamaz hale gelenlerin ve bir felâkete maruz kalanlanngeçimini sağlamak.c) Babalan ve diğer yakınlan ölmüş çocuklann bakımınıüzerine almak.d) İlâç ve tedavi masraflarına gücü yetmeyen hastalanntedavilerini yaptırmak.e) Her açı doyurmak, her çıplağı giydirmek ve borcunuödemekten aciz olanlann borçlannı yüklenmek.İşte bu, devletin idare ve murâkebesi altında kurulması veişlemesi gereken en geniş sosyal sigorta müessesesidir. Bu sigortanınmuhtaç olduğu finansman kaynaklanna gelince, İslâmbunlan da şu yollardan sağlamaktadır:1 — Kendisinde nisâbı aşan miktarda mal biriken herkesebu malın yüzde iki buçuğunu zekât olarak vermeyi farz kılmıştır.2 — Arâzisi olan herkese, kaldırdığı mahsulü yağmur suluyorsayüzde on, kuyu vb.den külfet ve masrafla sulanıyorsayüzde beş nisbetinde zekât yüklemiştir.3 — Her tâcir ve sanâyiciye, her sene nihayetinde, ticaretmallarının yüzde iki buçuğunu zekât olarak vermeyi farz kılmıştır.4 — Serbest merada otlayan hayvanlan olan kimselere,bunlar nisâbı dolduracak kadar ise belli bir miktannı devletevermelerini farz kılmıştır.5 — Madenlerden ve definelerden beşte bir devlet hissesinifarz kılmıştır.6 — Savaşta alman ganimetlerin beşte birinin, aynı maksatlaratahsisini farz kılmıştır.Bütün bu kaynaklardan toplanan malın sarfı, Kur’ân-ı Kerîm’inzekât ve humus (beşte birlik devlet hakkı) için açıkla­