AN TLAŞM A (Muâhede)

Pakt, antlaşma. Milletlerarası ve devletler hukukunda yapılan sözleşme; pakt. “Anlaşma” ifâdesi ise daha çok bir iç hukuk deyimi olarak kullanılır. Antlaşmalar, politik alandaki önemli meselelerin halli için yapılır. Yapılış şekline göre; “Barış antlaşması”, “Dostluk ve işbirliği antlaşması”, “İttifak antlaşması” gibi isimler alırlar. Antlaşmaların ve anlaşmaların yapılması, muhtevâsı ve bunların tasdiki her ülkenin kendi hukuk düzenine göre değişik şekillerde işlemler görür. Türkiye’de “Milletlerarası münâsebetlerin yürütülmesi ve koordinasyonu” hakkındaki kânunla, milletlerarası ilişki, müzâkere ve imzâ yetkisi tes- bit edilmiştir. Bu husus anayasada da yer almaktadır. Türkiye Cumhuriyeti adına yabancı devletlerle ve milletlerarası toplantılarda yapılacak antlaşmaların onaylanması, TBMM’nin kabul edeceği bir kânunla olur. Usûlüne göre yürürlüğe konulan milletlerarası antlaşmalar kânun hükmündedir. Bunlar aleyhine Anayasa Mahkemesinde dâvâ açılamaz. Antlaşmaların metninde, maddelere geçilmeden önce “dibâce” denilen bir giriş kısmı bulunur. Bu bölümde anafikir ve antlaşmanın niteliği açıklanır. Daha sonra, maddeler ayrıntıları ile belirtilmek sûretiyle yer alır. Maddelerden sonra son hükümler bulunur ki, burada antlaşmaların nasıl yürürlüğe gireceği, imzâlı nüshaların nerede saklanacağı, hangi lisanların geçerli olduğu gibi hususlar belirtilir. Antlaşmalara ek olarak protokoller de yapılabilir. Protokollerde antlaşmanın ihtivâ ettiği alanda ve konularda başka ilâve hususlar yer alır.