Arsakes

Arsakes, İran’da hüküm sürmüş Part hanedanınca
kullanılan saltanat adı. Hazar bozkırlannda
yaşayan yan göçebe Pami kabilesinin
reisi Phriapites’in oğlu Arsakes’in
soyundan geldikleri inancıyla bu adı almışlardır.
Arsakes soyundan gelen ilk Part
hükümdan, İÖ y. 250-211 arasında hüküm
süren I. Arsakes’tir. (Bazı tarihçiler, kardeşi
I. Tiridates’in yaklaşık 248’de Arsakes’in
yerine geçtiği ve 2 1 1 ’e değin tahtta kaldığı
görüşündedir. Öteki tarihçilere göre I. Arsakes
ile I. Tiridates aynı kişidir.)
I. Arsakes’i izleyen tüm Part krallan,
Arsakes’i saltanat adı olarak kullanmıştır.
Tahta zorla el koyan ya da taht üzerinde
hak iddia eden birkaç istisna dışında tümü,
çıkardıklan paralarda ve resmî belgelerde
bu adla anılır. Tarihçilerse onlardan genellikle
gerçek adlan ile söz eder. Arsakhlar
olarak anılan hanedan, kesintisiz olmamakla
birlikte, İS 224’te Ardeşir tarafından
devrilinceye değin varlığını sürdürdü. Arsaklılar,
Part imparatorluğu döneminde,
büyük olasılıkla Ahameniş topraklan üzerindeki
egemenliklerini temellendirmek amacıyla
II. Artakserkses’in soyundan geldiklerini
öne sürdüler. Sasani vakayinamelerindeki
İran destanlannda, bu hanedandan
Aşkaniler olarak, hükümdarlanndan ise
Aşak ya da Aşkan biçiminde söz edilir.