Arsaklılar

Arsaklılar, a r ş a k u n î olarak da bilinir, Part
İmparatorluğu’nu kurup yöneten eski
hanedan (İÖ 247 – İS 224). Hanedanın atası
olan ve Hazar Denizinin doğusunda yaşayan
Pami kabilesi, Büyük İskender’in ölümünden
(İÖ 323) kısa süre sonra Part
topraklanna girdi. Arsakhlar I. Ardeşir’in
kurduğu Sasani hanedanı tarafından İS
224’te devrilinceye değin, İran ve Mezopotamya’nın
büyük bölümüne egemen
oldular.
Part topraklanndaki ilk Arsaklı hükümdan
İÖ y. 250-211 arasında hüküm süren
Arsakes’ti. Ama Arsakhlar, I. Mithradates
dönemine (İS 171-138) değin İran yaylasını
tümüyle fethedemediler. Hanedanın en
güçlü iki hükümdan, II. Mithradates (hd İÖ
123-88) ve III. Phraates (Ferhad) (hd İÖ
70-58/57) idi.
Part İmparatorluğu döneminde Arsakhlar,
büyük olasılıkla, eskiden Ahamenişlerin
elinde olan topraklardaki egemenliklerini
temellendirmek için, Ahameniş kralı II.
Artakserkses’in soyundan geldiklerini öne
sürdüler. Gerçekten de Part İmparatorluğu,
dış görünüş bakımından Ahameniş dönemini
büyük ölçüde canlandırdı. Ama devlet
örgütlenmesi bakımından Selevkoslan örnek
aldı. Helenistik kentlerin gelişimine
destek olan Arsakhlar, kendilerine bağımlı
ayn hükümdarlıklann kurulmasına da hoşgörü
gösterdiler. Arsaklılar ve bağlı hükümdarlıklar,
Asya ile Yunan-Roma dünyası
arasındaki ticaret yollannın hemen tümünü
denetim altında tuttuklan için büyük servet
edindiler. Bu nedenle Part dönemi yoğun
bayındırlık çalışmalanna sahne oldu.