Astruc

Astruc ( l u n e l ’l î ) , asıl adı a b b a m a r i b e n
MOSES BEN JOSEPH, DON ASTRUC y a d a HAy
a r e a h (Ay) olarak da bilinir (d. 1250 ?,
Montpelüer yakınlannda Lunel, Fransa – ö.
1306’dan sonra), usçuluğa karşı çıkan tutucu
Yahudi. Dönemin en güçlü hahamı
Solomon ben Abraham Adret’i bilim ve
felsefe öğretimini kısıtlamaya yöneltmiş, bu
yüzden Avrupa’daki Yahudi topluluğunun
neredeyse ikiye bölünmesine yol açmıştır.
Astruc, Yahudi inançları ile Aristoteles
felsefesini bağdaştırmaya çahşan îbn Meymun’a
(Maimonides) büyük saygı duymakla
birlikte, Tevrat’ı mecazi biçimde yorumlayarak
Yahudi inancını sarstıklarına inandığı
Ibn Meymun yandaşlarının aşın tutumuna
da tepki gösteriyordu. İbn Meymun yandaşlan,
Aristoteles’i adeta dinsel bir rehber
sayıyorlardı. Oysa Aristoteles karşıtlanna
göre, onun öğretileri, “ejderhanın pusuda
beklediği bir bal kavanozu” idi.
Astruc, Haham Adret’e bir dizi mektup
yazarak, onu, 25 yaşından küçüklere bilim ve
felsefe öğrenimini yasaklayan ve yasağa uymayanlann
aforoz cezasına çarptınlmasım
öngören bir bildiri yayımlamaya (1305) razı
etti. Bu bildiri, Adret’in yasaklarım destekleyenlere
tepki olarak, öteki Yahudi önderlerinin
de bir karşı bildiri hazırlamasına yol açtı.
Fransa ve Ispanya’da yaşayan Yahudi topluluklan
arasında ortaya çıkan bölünme tehlikesi,
ancak 1306’da IV. Philippe’in Yahudileri
Fransa’dan kovması üzerine yatıştı. Bundan
sonra Astruc, Mayorka Krallığı’mn başkenti
Prepignan’a yerleşerek gözlerden uzak
kaldı. Ama gene de haham Adret ile yazışmalarım
yayımladı. Özellikle öğretim kısıtlamalanyla
ilgili olan bu mektuplan, Yahudiliğin
o dönemde içinde bulunduğu dinsel ve
felsefî çatışmalan sergiler. “Ay” anlamına
gelen ha-Yareah lakabı, başhğında Lunel
kasabasını (Fransızca Lune “ay”) kastettiği
polemik yapıtı Sefer ha-yareah’tan (“Ay’ın
Kitabı”) gelmektedir.