MALGAMA

MALGAMA; Aim. Amalgam (n), Fr. Amalgame
(m), İng. Amalgam. Cıvayı temel madde
olarak alan alaşım. Rastlanan pekçok madde, cıva
ile reaksiyona girerek malgama teşkil eder
buna amalgama da denir. Malgama esas olarak
diş dolgularında, mâden cevherinden gümüş ve
altın elde etmek için kullanılır. Özellikle, oda sıcaklığında
sıvı olan cıva ile katı bir metalin reaksiyona
girebilmesi yönünden ilgi çekicidir.
Amalgamaların kesin tabiatları oldukça karmaşıktır.
Tabiî ve sun’î malgamalar: Gümüşün tabiî
malgaması, yoğun izometrik kristaller şeklindedir.
Malgamalar, temiz parlak metal yüzleri cıva ile temasa
getirilerek elde edilir. Seyreltik bir asitin
kullanılması, okside olmuş ve metalle cıva arasındaki
reaksiyonu geciktiren metal yüzlerinin temizlenmesi
yönünden önemlidir. Ayrıca ısı, amalgam
reaksiyonunu hızlandırır. Isı, cıva ve alaşım
atomlarının, madde içinde daha hızlı hareket etmesini
sağlar.
Elektrokimyâsal metodlar kullanarak da malgama
elde edilir. Bu metodlarda, ya katı metal, cıva
tuzu içine daldırılır veya civa malgama, metal
tuz çözeltisi içine konur. Elektro kaplamada olduğu
gibi, uygun elektrik akımı kullanılarak, işlem çabuklaştırılabilir.
Kullanılışı: Diş dolgusunda kullanılan malgamanın
bileşimi, % 52 civa, % 33 gümüş, % 12,5
kalay, % 2 bakır, % 0,5 çinko şeklindedir. İlk teşkilinde
malgama plastik olup, bu halde diş boşluğuna
konulur. Uygun oranda konulan ve yapımından
önce nemden korunan malgama, sertleşmekle
hafifçe genleşir. Bu genleşmenin kontrollü
olarak yapılmasıyla, dolgunun yerine oturması
sağlanır.
Altın ve gümüşün, mâden cevherinden elde
edilmesinde kullanılan malgama, genellikle bakır
plak üzerine cıva tabakası sürülmesi sûretiyle
elde edilir. Mâden cevherinin ufalanması sonucunda
elde edilen ve altın taneciklerini asılı
olarak ihtivâ eden su, bu cıva kaplanmış plak
üzerinden akıtılır. Ağır altın tânecikleri bir malgama
tabakası teşkil ederler. Bu ise zaman zaman
kazınır. Fazla olarak bulunan sıvı cıva, daha sonra
alınır. Cıva, altın ve diğer asal metal amalgamadan,
damıtma yoluyla elde edilir. Çok ince
altın tanecikleri bu işlemle elde edilmez. Bunlar
daha sonra yapılacak kimyâsal bir işlem sonucu
ayrılır.
Malgamalar, vakum tüplerinde ark elde etmek
için kullanılır. Bu arklar, cıvaya ve mevcut
alaşım elemanına has bir ışık spektrumu verirler.
Ayrıca, kadmiyum pillerinde, kadmiyum-cıva alaşım
şeklinde kullanılır. Bu piller, standart voltaj elde
etmek için kullanılır.