artıdeğer, kapitalist sistemin çelişkilerini açıklamayı amaçlayan Marksist iktisat kavramı. Kari Marx’ın, David Ricardo’nun değer kuramından yola çıkarak geliştirdiği ve temel olarak Das Kapital adh y...

artık, herhangi bir etkinlik sonucunda ortaya çıkan ve çevreye atılan ya da bırakılan zararlı madde. 9 Ağustos 1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunu, 2. maddesinde yalnızca “artık” deyimini tanımla...

artık ışınım, Almanca r e s t s t r a h l e n , kristalli yapıdaki saydam bir katı cismin üzerine düşen ışığın frekansı, cismin kristal yapısını oluşturan elektrik yüklü atomlann (iyonlann) titreşim f...

artık ikili, iki sesinden pest olana bemol ya da tiz olana diyez konarak genişletilmiş aralık. Söz konusu ikili aralık mi-fa ya da si do ise, seslerin her ikisi de arıza alır. Türk müziğinde artık iki...

artık magnetizma, a r t i k m ik n a t is la n m a ve p a l e o m a g n e t İ z m a olarak da bilinir, jeolojik çağlardaki kayaç oluşumu sırasında Yer’in magnetik alanının yönlenmesi nedeniyle bazı ka...

artık yüzey şekli, toprak altında kalmadan ya da çökmeden günümüze değin gelmiş, eski bir doğal çevre kalıntısının oluşturduğu yüzey şekli. Çoğunlukla iklim koşullanndaki değişikliğin sonucu olan artı...

artıkgün ekleme, Güneş’in görünür yıllık hareketine göre tanımlanan güneş yılıyla çakışmasını sağlamak için, bir takvime fazladan gün eklenmesi. Örneğin bugün dünya ülkelerinin çoğunda kullanılan Greg...

artıkyıl, geniş anlamda, fazladan bir süre eklenmiş takvim yıh; dar anlamda, şubatın 29 gün çektiği Gregoryen yıl. Yer’in Güneş çevresindeki dolanımmı tamamlaması için geçen süre olarak tanımlanan ast...

arti (Hintçe), Sanskrit dilinde a r a t r i k a , Hindu ve Cayna ayinlerinde, tapınılan tann tasvirinin ya da onurlandıniacak kişinin önünde yanan kandillerin sallanması. Ayin sırasında, tapman kişi b...

Artibonite Irmağı, Fransızca r i v i £ r e d e l a r t ib o n i t e , İspanyolca R fo a r t ib o n i t o , Hispaniola Adasımn en uzun ırmağı. 250 km uzunluğundaki ırmak, Dominik Cumhuriyetindeki Ciboa...

Artigas, Uruguay’ın kuzeybatısında il merkezi ve il. Cuareim Irmağı (Brezilya’da Quarai) kıyısında, Brezilya’nın Quarai kentinin karşı vakasında, Santa Ana (Brezilya’ da Santana) Tepeleri üzerinde yer...

Artigas, Jose Gervasio (d. 19 Haziran 1764, Montevideo? – ö. 23 Eylül 1850, Ibiray, Asunciön yakınlan, Paraguay), Latin Amerikalı devrimci önder ve komutan. Uruguay’ın bağımsızlık mücâdelesinin ...

Artin, Emil. (d. 3 Mart 1898, Viyana, Avusturya – ö. 20 Aralık 1962, Hamburg, Almanya), cisimler kuramına, özellikle karşılıklılık (resiprosite) yasasına temel katkılarda bulunan Alman matematik...

Artinskiyen Kat, SSCB’deki Alt Permiyen dizi kayaç katmanlannın en üst katı ve bu kayaçların çökeldiği zaman dilimi; Permiyen Dönemin (y. 280-225 milyon yıl önce) evrensel deniz katı. Artiriskiyen’de ...

artistik patinaj, buz patencilerinin belirli hareketleri tek başlanna ya da çift olarak sergilemelerine dayanan spor dalı.!Bu hareketleri buz üstünde gerçekleştirmek için özel olarak yapılmış patenler...

artkafa kemiği, kafatasının beyni örten bölümünün ve tabanının arka parçasını oluşturan kemik. Bu kemiğin altında, içinden, beyin ile omuriliği birleştiren ve soğancık ya da soğanilik (medulla oblonga...

Artois, Fransa’da tarihsel bölge. Kendine özgü kültürel özellikler taşıyan Artois bölgesi, Fransa’nın kuzeyindeki Pas-de-Calais ilinin (departement) büyük bölümünü içine ahr. Bu bölge toprakları, eski...

Artos Dağı, ç a d i r d a ğ i olarak da bilinir, Doğu Anadolu Bölgesi’nin Van yöresinde dağ. Yüksekliği 3.537 m’dir. Van Gölünün güneydoğu köşesinde, Gevaş ilçe merkezinin güneyinde birdenbire yüksele...

Artöt, (Marguerite-Josephine-) Desiree (Montagney) (d. 21 Temmuz 1835, Paris – ö. 3 Nisan 1907, Berlin), Belçikalı mezosoprano. Ünlü bir müzisyen aileden gelen Artöt, Fransa’da opera şarkıcısı o...

artrit, eklemlerin iltihaplanması. Yaşlılarda en sık görülen hastahklar arasmda, damar sertliğinden sonra ikinci sırayı ahr. Nedenine bağlı olmaksızın bütün akut artritlerde ağrı, eklemde sertlik, yan...