MALAHİT (Malakit)

MALAHİT (Malakit); Aim. Malachiî (m),
Fr. Malachite (f), İng. Malachite. Bazik bakır
karbonattan müteşekkil, parlak yeşil bir mineral.
Çok bulunan bir bakır cevheridir. Dâimâ bakır
sülfürleriyle, özellikle kalkopiritle birlikte ve bunların
yataklarının üst kısımlarında oksitlenme sonunda
bulunur. Bu oksitlenme, özellikle kalsiyum
karbonatın bulunduğu yerlerde su, hava ve karbondioksidin
bakır sülfidi etkilemesiyle meydana
gelir.
Sibirya, Macaristan, Cornwall, Almanya, Kuzey
ve Güney Amerika, Güney Avusturalya, Güney
Batı Afrika’da ve Anadolu’da çeşitli yerlerde
bulunur.
Malahitin bileşimi CuC03Cu (OH)2’dir. Kristalleri
monoklinal sistemdedir. Ancak kristalleri az
bulunur. İğne ve kıl gibi kristaller, bir arada, demete benzer şekildedir. Çoğunlukla üst yüzeyi
yumrulu, yuvarlak, salkımımsı agregat (amorf)
olarak bulunur. Kristalleri, siyahımsı yeşil ve cam
parıltılıdır; agregatları ise zümrüt yeşili renginde
ve ipek parıltılı veya donuk olur. Çizgisi açık yeşildir.
Sertliği 3,5-4,0 ve özgül ağırlığı da 4,0
g/cm3tür. Kolay kırılır, kırılma yüzeyi midye kabuğu
şekillidir. Üfleçte erir ve kömür üstünde Cu
(bakır) tânesi bırakır. Tüpte ısıtılırsa su çıkarır ve
kararır. Amonyakta çözünür. Asitlerde de köpürerek
çözünür.
Malahit fazla sert olmadığı için, traşlanıp parlatılarak
mücevhercilik ve sedefçilikte kullanılır.
Malahit yeşili: Kapalı formülü C23H25CIN2
olan bir boyarmaddedir. Benzaldehit ve dimetil
anilinden elde edilen malahit yeşili trifenilmetan
yapısındadır. Anilin yeşili veya benzaldehit yeşili
olarak da bilinir. Sanâyide ipek, yün, deri ve
jütü doğrudan, pamuğu da mordanlandıktan sonra
boyamada kullanılır. Tıpta, seyreltik çözeltileri
yerel antiseptik olarak kullanılır. Bu bileşik
mantar ve bakterilere karşı da etkilidir. Yeşil kristal
yapısı ile malahit’e benzediğinden malahit yeşili
denmektedir.