A N A H TA R ; Alm. Schlüssel (m), Fr. Clé (f), İng. Key. Kapı, çekmece, sandık, dolap, çanta gibi kapalı kalması gerekli şeylerin kilitlerini açmak için kullanılan mâden veya ağaçtan yapılmış âlet. S...

A NAFOR; Alm. Wirbel (m), Fr. Remous (m), İng. Eddy. Bir yöne doğru akmakta olan bir sıvı veya gazın, bir engel ile karşılaştığında, geri dönerek ve çukurlaşarak yaptığı girdap. Bir köprünün üstünde d...

A N A F LA K S İ; Aim. Anaphylaxie, Fr. Anaphylaxie, İng. Anaphylaxis. Âni gelişip bütün vücudu tutan, ürtiker, nefes darlığı, şok ve nâdiren kusma, karın ağrıları ile kendini gösteren bir allerjik, a...

ANADOLU M E D E N İY E T L E R İ; Aim. Anatolische Zivilisationen (f), Fn Civilisations d’Anatolie, İng. Anatolian Civilisations. Anadolu’da târih boyunca kurulan medeniyetler. Anadolu isminin ortaya ...

ANADOLU HİSARI; Yıldırım Bâyezîd Hanın İstanbul Boğazının en dar yerinde yaptırdığı ilk hisar. Göksu deresi ile deniz arasında kireç ve şist katmanlarından meydana gelen tepenin üzerindedir. Eski kayn...

A N A DO LU E Y Â L E T İ; Osmanlı Devletinin iki önemli taşra teşkilâtından biri. Dâimâ vezir rütbesinde Beylerbeyi tarafından idâre edilirdi. Protokolde; Mısır, Budin ve Rumeli eyâletlerinden sonra ...

ANADOLU B E Y L İK LER İ; Malazgirt Zafe rinden sonra, Anadolu’da kurulan Türk beyliklerinin genel adı. Bu beylikler, târihî kaynaklarda Tavâif- i Mülûk ismiyle geçmektedir. Malazgirt Zaferinden sonra...

ANADOLU; Alm. Anatolien (n), Fr. Anatolie, İng. Asia Minör, Anatolia. Türkiye topraklarının yaklaşık % 97’sini içine alan Asya kıtasından batıya doğru uzanmış büyük bir yarımada. Küçük Asya olarak bil...

A N A B O L İZ M A ; Aim. Aufbauender Stoffwechsel (m), Fr. Anabolisme, Ing. Anabolism. Organizmada meydana gelen yapıcı olaylar. Vücûda alınıp sindirilmiş besin maddelerinden, canlı hücre stoplazmasm...

A N A B İY O Z ; Aim. Anabiose, Fr. Anabiose, Ing. Anabiosis. Uzun veya kısa bir süre sükûnet hâlinde bulunduktan sonra tekrar aktif hayata dönüş. Anabiyoz, bâzı hayvanların kuraklık ve don gibi yaşam...

AM Y A N T ; Alm. Amiant (m), Fr. Asbeste, Amiante (m), İng. Asbestos. Lifli yapıya sâhip magnezyum ve kalsiyum silikatların hidrate hâline verilen isim. M.Ö. 5. yüzyıldan beri bilinmektedir. Isıya da...

AM U R N EH R İ; Doğu Asya’ daki büyük nehirlerden İkincisi. Kara Ejder olarak bilinir. Uzunluğu 4.486 kilometre, havzası ise 1.843.000 kilometrekaredir. Şilka ve Argun adındaki iki nehir kolunun birl...

AMUNDSEN, Roald; Norveçli kâşif. 1872’de doğdu. Denize karşı olan aşırı tutkusu ve mâcerâcı rûhu sebebiyle kuzey ve güney kutuplarını baştan başa dolaştı. Seferlerine genç yaşta başladı ve en önemli s...

AM U D ER YA (C E YH U N ); Batı Asya’da, Batı Türkeli’nin en büyük akarsuyu. Tacikistan’da Hindikuş Dağlarından doğar. Vahş ve Pyanc ırmaklarının birleşmesiyle meydana gelir. Dağlık alandan aldığı ko...

AM S TER D AM ; Hollanda’nın başşehri. Resmî başşehir olmakla beraber hükümet merkezi değildir. Amsterdam Amstel ve İj nehirlerinin kavşağında kurulu bir liman şehridir. Şehrin alanı 167 km2, me...

A M R İ; on altıncı asır divan şâiri. Asıl adı Amr olup, İkinci Bâyezîd Han devri şeyhülislâmlarından Abdülkerîm Efendinin âzâdlı kölesi ve evlâtlığıdır. Doğum târihi ve yeri bilinmemektedir. Abdülker...

AMRE B İN T İ A B D U R R A HM Â N ; Medî ne’de yedinci ve sekizinci yüzyıllarda yetişmiş olan hadîs ve fıkıh âlimi kadın Tâbiî. İsmi, Amre binti Abdurrahmân bin Sa’d bin Zürâre el-Ensâriyye en-...

AMR İB N İ ÂS; Eshâb-ı kirâmm meşhûrlarmdan. Büyük kumandan. İsmi Amr bin Âs, künyesi Ebû Abdullah ve Ebû Muhammed’dir. Annesi Nâbiga binti Hârmele’dir. Peygamber efendimizin doğumundan bir kaç sene s...

AMPÜTASYON; Alm. Amputation (f), F r Amputation, İng. Amputation. Kol veya bacağın, bir daha düzelmesi beklenmeyen ölü kısmını veya bedeni hızla ölüme sürükleyen bir hastalığından dolayı hastalıklı kı...

AMPLİFİKATÖRLER (Y ü k s e lte ç le r); Alm. Verstärker (m), Fr. Amplificateur, İng. Amplifier. Girişine uygulanan elektrikî işâreti (sinyal) yükselten elektronik devreler. Burada yükseltece uygulanan...